W nowej erze

@ zauroczeni/przestraszeni Chinami
Chiny mają istotną przeszkodę w dalszym rozwoju.
Cały model wychowania, tradycja, wzorce społeczne i edukacja są podporządkowane temu, aby się nie wyróżniać, nie kwestionować istniejącego porządku, nie podważać autorytetów, nie zadawać pytań itd. Pewnie nie wszyscy wiedzą, że na wyższych uczelniach w Chinach, studentom nie wolno dyskutować z prowadzącymi czy pytać. Mają słuchać i notować. Nic więcej.
Dodając do tego brutalny totalitaryzm – otrzymujemy system, który ze swojej istoty jest antyrozwojowy. I jak w takiej rzeczywistości obalić układ heliocentryczny?
Da się skutecznie produkować to co już wymyślono, a co zachód dostarczył do Chin na złotej tacy.
Ale przy wysoko zaawansowanych technologiach nie wystarczy mieć urządzenie. Nie da się inżynierią odwrotną odtworzyć, a potem masowo produkować niektórych rozwiązań. Pewnie większość z was czytała o tym jak Chińczycy zepsuli maszynę ASML.
Tym bardziej nie da się skutecznie rozwijać takich technologii.
Na pewno możliwe są punktowe sukcesy – ale szeroko rozumiany rozwój badań ma kluczowe właściwości i cechy – całkowicie odmienne od realiów Chin.
Dodatkowym aspektem jest chińska kultura pracy.
Nikt spoza Chin nie jest w stanie długotrwale pracować w chińskich strukturach, bo ich istotą jest działanie w ramach istniejącego porządku + feudalne (wszędzie) zależności i hierarchie.
5 lat spędziłem w Chinach zawodowo w sumie – odwiedzając kilkaset fabryk na przestrzeni wielu lat. Obserwuję ten kraj od 30 lat.

@ nienietoperz
To będzie dla Was ciekawe pole do obserwacji i konfrontacji tego o czym piszę z realiami Chin.

@nienietoperz
Systemowo wysyłanie na staże nie będzie skuteczne, bo jak taki przetransformowany naukowiec ma działać skutecznie w chińskich strukturach?
Ale ważniejszy jest aspekt ludzki. Miałem raz do czynienia z Chińczykiem, który pracował w strukturach zagranicznych firm i zupełnie dobrze mówił po angielsku. Zdobyłem jego zaufanie(absolutny ewenement) i on zwierzył mi się (!), że trudno mu jest żyć w Chinach, kiedy zrozumiał i zobaczył realia, poprzez kontakt z ludźmi z zagranicy.
I jedyną naszą wspólną konstatacją było to, że albo zagryzie zęby i będzie trwać, albo musi wyemigrować. To była moja najsmutniejsza relacja z człowiekiem urodzonym i wychowanym w Chinach – bo chyba byłoby lepiej, żeby nie dostrzegł realiów swojego kraju, a na emigrację nie ma szans. Wiem, że ciężko znosił perspektywę dalszego życia w Chinach.

@nienietoperz
zaletą tego miejsca jest to, że nie tylko część komentujących uważnie czyta, ale również ładnie umie wskazać niedostatki argumentacji – brawo! bez ironii;
ja zapewne jestem mało obiektywny – jako absolwent PRL-u, dostrzegałem dużo więcej niż moi koledzy/znajomi z zachodu = no nie jestem fanem Chin, to brutalny kraj, a realia biznesowe (czyli procesy mniej złożone od badań naukowych) – są bliskie tego co opisywał Dickens; i chyba za dużo czasu tam spędziłem

@Juliusz Kopczewski
jaka praca zdalna? – żaden pracodawca nie ufa pracownikowi, który pracuje z domu;
w biurze widać, kto pracuje; w Chinach jest tak niskie zaufanie + brutalny kapitalizm, więc praca zdalna to jest luksus dla nielicznych;
ale są firmy, gdzie są np.elastyczne godziny pracy – można zaczynać w przedziale od 7-10; i odsiedzieć swoją pulę godzin;
metro Szanghaj – nie zapchane??? to nie wiem skąd takie wrażenie; ono jest totalnie zapchane w godzinach porannych a potem późne popołudnie do wieczora;
jest bardzo, ale to bardzo mocno wykorzystywane i potężnie rozbudowane -podróże autem przez korki, trwają dużo dłużej; auta teraz to jest coraz bardziej oznaka prestiżu i pozycji społecznej – szczególnie Pekin czy Szanghaj; no i są dostępne tanie, różne rodzaje taksówek – i te tradycyjne i takie na pół legalne – na skuterach;
ciekawostka – prawa jazdy nie z Chin – nie są tam ważne – nie można prowadzić auta (bo np.drogowskazy często tylko po chińsku);
ale – jak to w komunie – kiedy ktoś potrzebował korzystać samodzielnie z auta,
to oczywiście znalazły się dojścia do policji, która potwierdzała zdanie egzaminu ludziom, którzy niemal/śladowo mówili po chińsku; oczywiście dotyczyło to ludzi z firmy prywatnej, która działała w Chinach od 25 lat – żadne korpo; a wpadka przy jeździe po alkoholu – żaden znajomości nie pomagały – zabierali dokument na długo,
bo alkohol to tam sprawa polityczna – nikt nie będzie ryzykował

@kuba_wu
przez ostatnie 200 lat (19 i 20 wiek) Chiny to był bardzo zacofany kraj, bez znaczenia politycznego i podmiotowości + prawie 100 lat miały tam miejsce wojny (głównie domowe) – niezwykle brutalne i okrutne – spalono do gołej ziemi niemal wszystkie zabytki (oprócz muru) – bo w większości były z drewna; to co oglądamy dziś to są rekonstrukcje;
proch/porcelana – to przykładanie współczesnych sposobu widzenia i oceniania świata do feudalnej struktury sprzed kilkuset lat/kilku tysięcy lat.
Nie – to nie jest dowód na genialność Chińczyków.
A 30 lat temu – Chiny były bardzo biedne – jedyne auta osobowe, zresztą niemal wyłącznie taksówki, to to były VW jetta – z przeniesionej z Niemiec, zamkniętej linii produkcyjnej; na prowincji – żadnych aut, nieliczne motocykle – rowery, rowery, rowery – nawet do transportu prefabrykatów na budowę – widziałem taki transport – potrzebne były 4 rowery – na każdym rogu ogromnego betonowego prefabrykatu; to były czasy, kiedy Chiny eksportowały: koszulki bawełniane, trampki, termosy, pióra wieczne i atrament oraz harmonijki ustne;
to jest poziom z którego startowali;
na razie cały rozwój jest oparty o podane na złotej tacy know how z zachodu;
tak jak np. szybkie koleje – gdzie konkurowały ze sobą na przemiennie Alstom i Siemens, ale po latach okazało się, że jednak pociągi to nie jest tak mocno skomplikowany tema, żeby mając wszystkie dane, zero problemów z karami za wykorzystywanie patentów – Chińczycy nie mogli sobie zrobić pociągów sami;
bo pewnie nie wszyscy wiedzą, że aby stworzyć firmę produkcyjną, warunkiem była wspólna firma z chińskim partnerem (przez długie lata to było państwo chińskie), a kolejnym warunkiem koniecznym było pełne i nieograniczone udostępnienie dokumentacji technicznej i technologicznej; zachodni inwestorzy dodawali w pakiecie wiedzę, doświadczenie i procedury dotyczące procesów produkcji i kontroli jakości; dlaczego Chińczycy mieli się trudzić w wymyślanie, skoro dostawali gotowce oparte o wieloletnie doświadczenia i wielopokoleniową wiedzę? i kto miałby to robić? skąd kadry i wiedza?
ntb – co światu dali pożytecznego Rosjanie? bo oprócz kałasznikowa (jakże wymowne), to jednak jestem z pokolenia, gdzie istniał dowcip: ZSRR krajem najszybszych zegarków na świecie;

@jugger
gdzie są Chińczycy?
to jest klasyka w systemach totalitarnych – nie ma jak weryfikować takich opowieści internetowych;
w kręgu ludzi z którymi mam do czynienia – nie nastąpił masowy pomór;
być może śmierci dotyczyły bardziej pokolenia rodziców ludzi z którymi miałem/mam kontakt – ale to dalej spekulacje;
w kwestiach zdrowotnych mogę tylko powiedzieć, że statystyczny Chińczyk broni się przed wizytami w szpitalu rękoma i nogami, w odwiedzonych przeze mnie szpitalach normą było palenie papierosów na korytarzach, choć niby nie wolno;
relacje pacjent – lekarz są bardzo zbiurokratyzowane, i dla każdego jest jasne, że pacjent/petent jest w reżimie urzędowym ze wszystkimi uwarunkowaniami kontaktu z z ważną instytucją;
może dlatego Chińczycy zaczęli korzystać ze znachorów – którzy są oczywiście w pełni skomercjalizowani i golą chętnych razem ze skórą – ten proceder ma sporą skalę, opierając się o to, jak wielu moich znajomych opowiadało, że korzystają z takich fachowców

@embercadero
sorry z Chinami trudno inaczej, a moje opowieści mogą być przynajmniej prawdziwe;
powroty do Chin Chińczyków z know how – może do czasu covidu tak, ale „zniknięcie” założyciela Alibaby (milardy$ majątku, który mu odebrali) – dla każdego myślącego jest znakiem, że żadne pieniądze czy pozycja mogą komukolwiek cokolwiek zagwarantować; polecam historię Chińczyka, który był szefem (!) Interpolu i też go zniknęli (czy tam światowo rozpoznawalne gwiazdy kina z Chin); relacja jest prosta – możesz zarabiać, ale przestrzegasz reguł, które narzuca totalitarne państwo; a tutaj nigdy nie wiadomo, co może wydać się kontrowersyjnym (bo akurat teraz tak); czy na takiej bazie (nie znasz dnia ani godziny) może powstać stabilny system?
a w covidzie władza w Chinach pokazała, co realnie możne zrobić = zamknięto skutecznie i rygorystycznie ludzi na ponad 2 lata; a na koniec, z dnia na dzień skasowali jakiekolwiek restrykcje – ot po prostu;
@rw
@embercadero
traktowanie i pozycja kobiet ma swoje źródła w konfucjanizmie
+ totalitaryzm fizycznie wyeliminował elity, zostali ludzie ukształtowani przez chińską wieś, która jest niezwykle i brutalnie tradycyjna
– Chiny czeka długa droga, żeby kobiety podmiotowość uzyskały; to dotyczy nie tylko pracy, ale też (przede wszystkim?) – realnej możliwości rozwodu, uzyskania prawa do opieki nad dzieckiem po rozwodzie itd.

@wo
Dziękuję za aprobatę, czuję się jednak w obowiązku napisać kilka słów wyjaśnienia,
Bo mam spory dyskomfort wrzucając te opowieści o Chinach.
Nie da się podać informacji o Chinach rzeczowo z linkami, źródłami itd.
Dla wielu odwiedzających ekskursje, to co napiszę teraz jest oczywistością.
Z drugiej strony tak często spotykam się z brakiem elementarnej wiedzy o Chinach,
Szczególnie wśród „entuzjastów”, że jednak przedstawię parę istotnych kwestii:
System totalitarny publikuje informacje/dane, które chce, aby były dostępne (powody są różne).
Niby oczywiste, ale nie ma żadnych narzędzi do weryfikacji np. podawanych danych statystycznych.
Nie da się przeprowadzić badań, analiz na miejscu w oparciu o wiarygodne źródła.
Nie ma nawet jak sprawdzić wiadomości i informacji zarówno oficjalnych jak i nieoficjalnych.
Czyli zostają „opowieści” – jak moje (czy kilku innych dyskutujących tutaj).
Mieszkańcy Chin rozumieją (są uczeni od dziecka), jaka łączy ich z państwem relacja i czego się od nich oczekuje.
Zdecydowana większość Chińczyków pamięta w jakiej biedzie się wychowali, zaś młodsze pokolenie zna te realia z życia rodziców. Dobrobyt, a nawet luksus, w porównaniu do stanu sprzed zaledwie 30-35 lat jest niezwykle silną motywacją do przestrzegania obowiązujących reguł. Rozumienie reguł dotyczy też tego, że Chińczycy wiedzą, że nie należy mówić – z kimkolwiek, o bardzo wielu kwestiach. Wielokrotnie zdarzały mi się sytuacje, że moi chińscy rozmówcy tracili umiejętność odpowiadania/rozumienia po angielsku, uznając (?), że temat rozmowy nie jest bezpieczny, może przysporzyć im kłopotów itd.
Czasami komunikację uniemożliwia troska, aby „nie stracić twarzy”. To często powoduje konsternację, bo zadajesz proste pytanie w ramach relacji służbowej, a zapytany konsekwentnie milczy – więc po kilku nieskutecznych próbach sformułowania pytania inaczej (a odpowiedzią jest milczenie) – zaczynasz mieć wyrzuty sumienia, że to wszystko twoja wina.
Dodajcie do tego całkowitą kontrolę internetu i brak dostępu do innych źródeł informacji, niż te dopuszczone przez władze.
Da się oczywiście, stosując VPN, oglądać FB, YT, IG itd. – ale w myśl obowiązującego w Chinach prawa jest to działanie nielegalne. Władza toleruje ten rodzaj kontaktu ze światem np. dla firm czy działalności komercyjno-biznesowej prowadzonej przez Chińczyków dla odbiorców zagranicznych. Nikt – ze znanych mi Chińczyków nie maił z tego tytułu kłopotów (?) – ale taka możliwość dotyczy garstki (statystycznie) ludzi, którzy znają angielski + znajdują odwagę na nie do końca legalne działania.
Aby kontrolować społeczeństwo nie trzeba masowo zamykać ludzi w więzieniach; wystarczy, że chcąc pojechać pociągiem podlegasz następującej procedurze:
– aby wejść na do budynku dworca musisz się wylegitymować (nie na każdym dworcu jest ten wymóg)
– security check bagażu – wszystkich wchodzących – robiony często byle jak i pobieżnie – to jest klasyka „komuny”; niby przepis jest, ale w bardzo wielu miejscach, procedura realizowana jest niedbale i dla wszystkich jest jasne, że to formalność, ale niezbędna/konieczna [to buduje i wzmacnia rodzaj determinizmu u ludzi – no zrobisz? głupie, ale jak trzeba, to trzeba; to są dziesiątki różnych bezsensownych formularzy, procedur etc.]
– aby kupić bilet kolejowy – musisz się wylegitymować (warunek niezbędny)
– na peron mają wstęp wyłącznie ludzie, którzy posiadają ważny bilet – jest bramka i sprawdzają każdego
– przed wejściem do wagonu znów pokazujesz bilet
To co opisałem – to tylko jeden z przykładów jak stworzyć wrażenie, że system kontroluje wszystko.
Pamiętać należy, że obcokrajowiec od momentu wjazdu jest „pilnowany”/ewidencjonowany biometrycznie.
Zameldowanie w hotelu – to zrobienie zdjęcia i potwierdzenie danych – przynajmniej w teorii (w praktyce nie zawsze).
Miejscowi są kontrolowani przy pomocy ich własnych telefonów. Nie da się w Chinach załatwić niczego – bez telefonu.
Nawet euro nie da się wymienić w banku na juany, bez posiadania lokalnego numeru telefonu.
Inny przykład budowania „wszechwładności” systemu.
Do biura jeździłem samochodem z jednym z kolegów Chińczyków.
Na trasie 6 km, przynajmniej 10 razy „błyskała” kamera (?) pokazując, że nasz przejazd jest rejestrowany, i nie miało znaczenia,
Że jechaliśmy prawidłowo, bez przekraczania prędkości. To błyskanie kamer miało miejsce zawsze – przez cały rok moich przejazdów opisaną trasą, niezależnie od pory.
Władza pokazuje co jakiś czas, że należy przestrzegać reguł.
Dlatego cyklicznie dochodzi do „zniknięć” osób majętnych lub z kręgu władzy.
Rozumie to każdy Chińczyk, oczywiście w ramach sfery życia w jakiej się obraca. Mam na myśli hierarchię i konieczność jej absolutnego szanowania. I dotyczy to każdej struktury, gdzie ktoś ma choćby minimalną władzę. Czyli w biznesie jak najbardziej (niezależnie od wielkości i rodzaju biznesu).
Stąd biorą się brutalne relacje w stosunkach przełożony – pracobiorca (poddany) – gdzie podległa osoba rozumie tę relację i nie okazuje znamion sprzeciwu (głośne łajanie przełożonego, a łajany milczy w pokorze – bardzo przykre doświadczenia dla postronnego obserwatora).
Dodajmy bardzo niską podmiotowość kobiet (w razie rozwodu nędza i brak realnych możliwości samodzielnego życia), niską pozycję młodzieży – wiadomo, że mądrość to domena starszych od młodzieży (oczywiście mężczyzn). O dzieciach i ich poszanowaniu szkoda wspominać – one mają spełniać oczekiwania od najmłodszych lat. Wszyscy to rozumieją.
Jak w tym wszystkim odnajdują się obcokrajowcy?
– kadra zarządzająca dużymi przedsięwzięciami (np.produkcja aut) – żyje w enklawach, mając niewielki kontakt z miejscowymi, strzeżone osiedle, dzieci w prywatnej szkole, chiński kierowca itd.; to jest życie w bańce
– ludzie związani z biznesem mniejszej wielkości – w oparciu o usług/pomoc Chińczyków – dają sobie radę, nie szukają kłopotów, często zresztą nie dostrzegają, lub nie chcą dostrzegać, właściwości kraju gzie tymczasowo mieszkają;
– tak tymczasowo, bo aby uzyskać chińskie obywatelstwo trzeba zrzec się innego i mało komu przyznają; nawet długotrwałe pozwolenia na pobyt są rzadkością; znajomy Niemiec, który zbudował dużą firmę – przez 30 lat – musi co roku odnawiać pozwolenie na pobyt, które jest ważne 1 rok; nic więcej – pomimo pieniędzy, pozycji, prawników, znajomości itd.; to bardzo uczy pokory wobec systemu
– zagraniczni pracownicy naukowi – z reguły nie opowiadają o realiach z jakimi się stykają w Chinach – o ile chcą dokończyć kontrakt lub podpisać kolejny; a często ludzie z zachodu – nie widzą/nie rozumieją/ wolą nie widzieć niektórych aspektów tego jak działają Chiny; kluczowe – mnie, „kupcowi”, trochę wstyd przytaczać opowieści, w ramach opisu Chin ludziom światłym; badacz/naukowiec – ten dopiero ma problem, aby krytycznie opisać kraj, który dodatkowo bardzo imponuje powierzchownie;
– pomocne w identyfikowaniu przejawów działania państwa totalitarnego jest doświadczenie z PRL-u; ludzie zachodu często nie mają jak rozpoznać wielu procesów/zachowań, do nich często trafiają tylko imponujące zewnętrzne przejawy rozwoju Chin

Inne zjawiska
– szowinizm i nacjonalizm – mocno propagowany przez władze i powszechny, choć skrywany;
Jednym z moich kolegów był Chińczyk z Tajwanu, wyedukowany w USA; uciekając przed roszczeniami byłej żony, znalazł się w Chinach; dla lokalsów był nie do odróżnienia; jego relacje na temat skali i powszechności budowania nienawiści do Tajwanu robiły wrażenie i przypominały wzorce TV w Rosji. W sensie masowym, buduje się nienawiść oraz przekonanie, że Tajwan Chinom się należy i mieszkają tam „podludzie”.
W tym kontekście, wspominam ze smutkiem rozmowy z młodymi mieszkańcami Hong Kongu, którzy wprost mówili, że Chiny zadepczą HK, a oni – ludzie wychowani w poczuci wolności jednostki i wartości demokratycznych – zostaną przez Chiny stopniowo wyeliminowani.
Dlatego sądzę, że Tajwańczycy mają bardzo wysoką motywację by bronić się przed Chinami, bo rozumieją, że w razie podboju, nie będą mieć żadnej przyszłości.
– rasizm
Generalnie ludzie o ciemniejszej karnacji nie cieszą się szacunkiem (bardzo delikatnie powiedziane).
Kolega Hindus usłyszał wprost od niedoszłego chińskiego teścia, że jako „śniady” – jego córki nie dostanie.
Znajomi Hundusi skarżyli się na problemy z uzyskaniem pracy – podając jako powód właśnie karnację i kolor skóry.
Najniżej w hierarchii stoją Afroamerykanie – tutaj czasami, nawet wybitność sportowa nie wystarczała do grania na rzecz chińskich klubów sportowych.
Symptomatyczne – nikt nigdy nie wspomniał słowem o osobach LGBT w Chinach. Ani obcokrajowcy, ani miejscowi Chińczycy.
Nigdy, w żadnym kontekście.
Zapewne więc, ten problem w tym kraju nie istnieje – prawda?

Podsumowując – nie ma niestety, realnej możliwości przedstawiania informacji o Chinach w oparciu o rzetelne, zweryfikowane źródła.
Zostają anecdata i zdrowy rozsądek, oraz to co jest dostępne, przy świadomości, że dane/informacje nie muszą być prawdziwe.

@Luca
to jest świetny przykład kłopotów z Chinami;
sugeruję na początek zapoznać się za hasłem eng.wiki Film censorship in China
jest ładnie i czytelnie opisane jakie wątki lgbt spowodowały zmiany dialogów, scen, itd.
dalej – materiał na yt
gdybym był tyranem i despotą, to właśnie poprzez takie materiały starłbym się normalizować Chiny – proszę zwrócić uwagę na konstrukcję – 1 gadająca głowa, w tle w dość regularnych odstępach pokazywane jakieś dane + przebitki na animacje + materiały z usa;
nikt bez znajomości realiów Chin + biegłego chińskiego + bbyciem lgbt w Chinach nie jest w stanie tego zweryfikować;
na początku filmiku jest stwierdzenie o neutralności i nie promowaniu lgbt;
ale wracam do listy ocenzurowanych filmów – chodzi o potężne produkcje, gdzie wejście do chińskich kin było uwarunkowane zmianami scen/dialogów itd.
czyli, wspomniane w filmiku – no promotion – to może wszystko literalnie WSZYSTKO, co sobie komitet zatwierdzający produkcję/cenzorzy postanowią;
kiedyś Gospodarz napisał bardzo celną uwagę na temat istoty systemów totalitarnych – że on nie stawiają twardych, jednoznacznych zakazów/praw – więc zawsze grozi, że coś może zostać podciągnięte po niedozwolone
– że system totalitarny działa wybiórczo, przypadkowo – może się więc okazać, że raz coś jest ok, ale za chwilę – absolutnie nie;
a jedynym, kto decyduje o tym co jest i co nie jest dopuszczalne jest władza – bo do niezależnego sądu nie ma jak – realnie – iść;
i to jest kluczowe w tym co staram się przekazać – to wynika z doświadczeń życia w prl-u = też pozornie byliśmy „normalnym” państwem, ba wielu ludzi z zachodu tak nas postrzegało; nie zapomnę, kiedy goście z NL w czasie wizyty studenckiej w roku 87′ pytali, czemu nie przegłosujemy tych komunistów, skoro są tak źli – no weź i wytłumacz;
wg mnie film nie jest rzetelny, bo argumentacja, że Chiny były bardziej postępowe niż wiele stanów w usa, to nie prawda, tylko, że realnie to nie była i nie jest prawda (przy wszystkich mankamentach usa);
drugi argument – jeżeli przyjmiemy, że Chiny to kraj opresyjnego totalitaryzmu, to rzetelny materiał zaczął bym od krótkiego pokazania tego, co staram się wyjaśnić tutaj – że nie ma znaku równości w prezentowaniu faktów/procesów/zjawisk w Chinach i krajach demokratycznych; a tutaj widz ma wrażenie, że jeszcze może nie idealnie w tych Chinach, ale w sumie spoko;
trzeba by pooglądać materiały dysydentów z Hong Kongu, bo dysydenci chińscy nie mają tak dobrego porównania z tym co jak może wyglądać demokracja;
być może istnieją też materiały robione przez ludzi z Tajwanu;
kiedy to piszę – utwierdzam się, że ten materiał to manipulacja mająca normalizować Chiny;

@ Chiny – proch, porcelana
Zachęcony przez Gospodarza napiszę o 2 kwestiach natury ogólnej związanych z Chinami.
Ponieważ są to dość obszerne problemy rozdzielę je na 2 komentarze.
Otóż nasza wiedza na wiele różnych tematów o charakterze ogólnym, opiera o stereotypy/uproszczenia.
To normalne – niewielu ludzi ma potencjał i możliwości by zostać erudytą.
Innymi słowy – stosujemy uproszczone widzenie świata.
Dlatego dla wielu z nas, Chiny kojarzą się z ważnymi odkryciami/wynalazkami z bardzo odległej przeszłości.
Powodem tych skojarzeń jest doniosłość/znaczenie tych odkryć = idealnie wpisują się szybkie uproszczenie naszej wiedzy.
Drugi istotny aspekt – to fakt, że Chiny są odległym od nas terytorium i w sensie powszechnym – nie znamy realiów, historii tego kraju. Nie mamy więc żadnych narzędzi, aby próbować analizować zjawisko – opieramy się więc o to powszechne uproszczenie.
Tak mi się życie ułożyło, że ponad 10 lat (po roku 1990) mieszkałem z rodziną w Czechach.
Musiałem nauczyć się biegle mówić po czesku i prowadziłem życie podobne do innych mieszkańców Czech.
Będąc w Czechach, czytając miejscową prasę, oglądając ich TV – zacząłem dostrzegać ogromną rozbieżność w tym jak widzą Czechy/Czechów Polacy, a tym jak w „rzeczywistości”/na miejscu wyglądają Czechy.
W skrócie – Polacy (nieważne z jakich powodów) – stworzyli sobie niemający wiele wspólnego z rzeczywistością, wyidealizowany obraz Czech/Czechów.
Ten obraz stworzyli i rozbudowali (pewnie nie do końca świadomie) ludzie tacy jak Szczygieł.
Mając dużą popularność + dostęp do opiniotwórczych mediów o dużym zasięgu – ten nieprawdziwy obraz Czech stawał się powszechny, zaś czytelnicy nie mieli narzędzi, aby móc zweryfikować podawane informacje, które zresztą nie były nieprawdziwe. Istotnym jest, że podawane informacje nie zawierały prawidłowej analizy podawanych faktów.
Chodzi o to, że dzisiejsze Czechy to jest kraj który „powstał” w roku 1945.
System totalitarny wraz ze zmianami politycznymi „stworzył” nowe społeczeństwo i zupełnie inny kraj niż ten przed rokiem 1945. Ale żeby to dostrzec, trzeba dość dobrze poznać i rozumieć historię Czech – w oparciu o biegłą znajomość języka, możliwość czytania opracowań historycznych po czesku, móc biegle komunikować się z Czechami, oraz mieć potrzebę odnajdywania procesów/zjawisk o charakterze ogólnym.
W skrócie: współczesne Czechy nie mają nic wspólnego z krajem, który opisywał na przykład Haszek. Nie istnieje zarówno system społeczny i polityczny sprzed roku 1945, ale co ważniejsze – nie ma ludzi, którzy żyli i tworzyli tamte realia.
Został przerwany całkowicie system przekazywania wartości, wiedzy itd. istniejący wcześniej. Oczywiście nie stało się to z dnia na dzień.
W mojej ocenie kluczowy jest czynnik „ludzki” – to znaczy w krótkim czasie fizycznie z terenu Czech zniknęli ludzie, którzy w istotny sposób wpływali/tworzyli ten kraj:
– w 1945 roku wypędzono ponad 3 miliony obywateli czechosłowackich narodowości niemieckiej (stanowili prawie 25% przedwojennej Czechosłowacji)
Ci ludzie mieszkali na tych terenach od średniowiecza. Mówili (przed 2 wojną) po niemiecku, kształcili dzieci w języku niemieckim. W istotny sposób tworzyli potęgę przemysłu na terenach Czechosłowacji. Tylko trzeba pamiętać, że przemysł ów powstał w czasach Monarchii Habsburskiej (czyli do roku 1918). 80% przemysłu CK Monarchii znajdowało się na terenie dzisiejszych Czech.
– w czasie 2 wojny zginęło i wyemigrowało (zginęło około 200K) Czechów
– w roku 1945 bardziej świadomi realiów opuszczali Czechy kolejni – tak jak Bata i cała jego firma
– w roku 1948 – kiedy nastąpił przewrót komunistyczny – doszła kolejna fala emigracji
– w roku 1968 – wyemigrowali kolejni
Jaki skutek miały opisane zjawiska? Jak podsumował to jeden ze znanych mi Czechów: ”Wiesz kto został? Owce”.
Nie przytaczam tego posumowana, aby postponować Czechów. Opisuję, że powstała zupełne nowa rzeczywistość społeczna i polityczna.
Została zerwana – w sensie niemal dosłownym ciągłość struktury, którą tworzyli konkretni ludzie przed rokiem 1945.
Staram się pokazać powody dla których wystarczyło kolejnych 40 lat, aby do roku 1990 – powstała zupełnie inna, nowa struktura, niemająca niemal nic wspólnego z wcześniejszymi (przed rokiem 1945) czasami.
1/ zakładając, że to co piszę ma sens – spróbujcie popatrzeć podobnie na procesy, zjawiska dotyczące na przykład historii Polski. Analogii widzę całą masę – począwszy od strat wojennych, poprzez zniknięcie mniejszości itd.
2/ to co opisuję pokazuje, że w bardzo krótkim czasie (co tej jest 40 lat?) może dojść do całkowitej zmiany właściwości rozwojowych, społecznych itd. danego regionu.
Patrząc na bardziej odległe perspektywy historyczne – niewiele nas łączy z uczestnikami bitwy pod Grunwaldem (nic?).
Tak jak niewiele łączy Czechów z husytami. Łączność, którą widzimy jest stworzona/sztuczna, a nie realna. To czy w nią wierzymy jest wtórne – realnie wystarczy 40 lat, przesiedlenia ludności, zmiany granic – i powstaje nowa jakość.

Aby pokazać jakie skutki miała ta nowa jakość podam kilka przykładów.
Niektórzy z was wiedzą, że przed 2 wojną na terenie Czechosłowacji produkowano samochody na poziomie top – światowym.
Aby to było możliwe, musi istnieć ciągłość – przekazywanie wiedzy, kultury technicznej, edukacja, zaplecze produkcyjne.
Nie tworzy się skomplikowanych produktów z dnia na dzień.
Ale kluczowi są w tym wszystkim ludzie. Przeczytajcie więc biogramy takich ludzi jak Ferdynand Porsche. On urodził się na terenie dzisiejszych Czech. Sprawdźcie losy Hansa Ledwinki (tworzył potęgę Tatry).
Dlaczego do wyjaśnienia Chin używam przykładu Czech?
Bo możemy sami zobaczyć jak z kraju, gdzie powstawały rozwiązania na poziomie światowym, w ciągu 40 lat przemysł samochodowy tak się zdegradował, że w roku 1989 Czechosłowacja produkowała pokraczne Skody 120/125 (to symbol).
Podsumowanie – nie istnieje ciągłość w rozwoju i współczesne Chiny nie mają dosłownie nic wspólnego [oprócz języka(?) i terytorium] z sukcesami/dokonaniami z przed setek/tysięcy lat.
To my, poprzez nasze „upraszczanie” widzenia/rozumienia świata – kreujemy fałszywe wyobrażenie, dziwiąc się jak to możliwe, że dany kraj/naród – nie tworzy kolejnej porcelany czy prochu.

@Chiny
Teraz drugi zapowiadany komentarz nt Chin.
Oto opis, czego zabraknie Chinom by tworzyć przełomowe technologie.
Zawodowo zajmuję zabawkami. Wiem, brzmi dosyć infantylnie, ale nie każdy może zostać fizykiem jądrowym.
Pewnie nie wiecie, kto i jak tworzy zupełnie nowe zabawki. W ramach tego co chcę opisać nie będziemy się zajmowali powstawaniem prostych modyfikacji istniejących produktów, lub klasycznych/podstawowych zabawek – takich jak piłka, modele samochodzików, figurki, klocki itd. Interesuje nas proces powstawania nowych, innowacyjnych zabawek (w tym gier planszowych)
Każda duża marka ma dział, odpowiadający za tworzenie nowych produktów.
Najważniejszym elementem pracy takiego działu, jest stały kontakt z ludźmi, którzy „wymyślają” nowe zabawki/gry.
Kim są ci „wymyślacze”? W dużym skrócie są to hobbiści, zapaleni majsterkowicze – czyli szeroko rozumiani pasjonaci z różnych dziedzin.
Oczywiście dla niektórych twórców może się to stać regularną pracą i źródłem dochodów – dobry przykład to autorzy gier planszowych czy np.Ernő Rubik (choć był nietypowy – przez długie lata nie mógł znaleźć nikogo chętnego do wdrożenia pomysłu). Duże firmy często wspierają finansowo (na małą skalę) takich pasjonatów.
Skala działania
Współpracowałem z dużą marką, gdzie w ciągu 8 lat odbyło 36 tysięcy prezentacji produktów. Tak to nie pomyłka.
Jak łatwo policzyć – zdecydowana większość pomysłów/produktów nie trafia do produkcji/sprzedaży.
Ktoś z tej firmy ładnie scharakteryzował czym powinna być nowa zabawka:
„Something new but familiar”
Czym musi się charakteryzować ktoś chcący stworzyć coś nowego (nie tylko w zabawkach)?
1/ Kreatywność
Z mojego bogatego doświadczenia mogę powiedzieć, że kreatywność nie jest masową właściwością ludzi.
Niełatwo jest znaleźć kreatywne osoby. Nie wiem czy to skutek działania systemów szkolnych, czy może to naturalna cecha ludzi? Tak czy inaczej – zdecydowana większość populacji nie jest kreatywna w rozumieniu chęci/pasji tworzenia czegoś nowego, innego, ciekawego.
2/ Osoba chcąca stworzyć nowy produkt powinna dysponować ponadprzeciętną wiedzą na temat istniejących zabawek – to jest oczywiste. Ale kluczowym uzupełnieniem wiedzy na temat tego co istnieje – jest siła/”odwaga”/możliwość, aby ocenić krytycznie istniejącą rzeczywistość. Trzeba umieć/chcieć postawić pytanie – a co jeżeli nasze dotychczasowe widzenie świata można zmienić/poprawić?
Co więcej, musimy mieć w sobie siłę, aby głośno/publicznie – przedstawić nową wizję, która może stać w sprzeczności z tym, co większość traktuje jako oczywistość/aksjomat itd.
I dalej musimy liczyć się z tym, że przedstawione przez nas stanowisko – jest/może być błędne – tzn. w ramach weryfikacji/testów/prób i że się jednak myliliśmy (w całości lub częściowo).
3/ ostatni zespół pożądanych cech to – szeroko rozumiana „ciekawość świata”.
Ktoś ładnie to opisał jako chęć/możliwość patrzenia na świat przez wiele okien.
Dalej – bardzo pomocna jest bezpośredniość, łatwość nawiązywania kontaków, znajomość języków obcych, realna wiedza na temat warunków życia/produkcji/edukacji/mentalności i zachowań ludzi w innych krajach.
Doskonałym sposobem powiększania własnej wiedzy, są rozmowy z ludźmi, którzy są fachowcami w naszej dziedzinie.
Spróbujmy opisać jak w opisane wyżej procesy/zjawiska/zachowania wpisują się Chińczycy.
A/ w chińskim modelu społecznym, już na etapie rodziny dziecko ma wpajane absolutne posłuszeństwo i konieczność bezwarunkowego przestrzegania porządku i istniejącej hierarchii
B/ system edukacji wzmacnia opisany wyżej model na wszystkich etapach/szczeblach
Widziałem nie raz uczniów szkół chińskich, gdzie na rozpoczęcie roku WSZYSCY uczniowie byli ubrani w identyczne dresy.
Naprawdę osobliwy widok – kilka setek dzieciaków ubranych jednakowo.
Z drugiej strony – istnieje kult oceniania i rankingów – więc rodzice, a w konsekwencji dzieci/uczniowie obsesyjnie podlegają presji bezwzględnego uczenia się i konieczności uzyskiwania jak najlepszych wyników – od najmłodszych lat.
Powodem jest to, że każdy kolejny etap edukacji zależy od tego, jak dobre wyniki uczeń osiągnął wcześniej.
Warunkiem nauki w lepszych szkołach – jest posiadanie wysokiej pozycji w rankingach ocen.
Obcokrajowcy uczący w chińskich szkołach, opisują (często przez łzy) system eliminowania kreatywności, spontaniczności dzieci. Cały wysiłek szkoły jest skupiony wyłącznie na osiągnięciu jak najwyższych wyników.
Pamiętam z jakim przejęciem opowiadała mi młoda Chinka, której udało się wyjechać na rok do Turcji w czasie studiów:
„Wyobraź sobie, że oni tam na zajęciach mogą się odzywać do prowadzących i zadawać pytania!” Bo w Chinach nie mogą.
C/ odcięcie internetowe i wyłącznie chińska rzeczywistość – uniemożliwia realny kontakt i zdobywanie wiedzy o tym jak świat wygląda gdzie indziej; dodajcie do tego bardzo słabą realnie znajomość angielskiego – bo nie ma dostępu do anglojęzycznej literatury, muzyki filmów/seriali.
Chiński nastolatek nie dowie się nigdy, co napisał Orwell, nie zobaczy nigdy „Lotu nad kukułczym gniazdem”, nie posłucha muzyki „The Clash”. Wiem, że to są przykłady z mojej młodości, ale potraktujcie je jako symbole.
Tych deficytów nie załatwi możliwość dostępu do reszty świata przez VPN, który jest nielegalny i używany przez garstkę populacji.
D/ „świętość”/nienaruszalność tradycyjnych hierarchii
– tylko mężczyźni są podmiotowi – w rodzinie ojciec, a potem jego męski potomek mają znaczenie
– cała rodzina składa się na zapewnienie przyszłości męskiemu potomkowi, np. zakup mieszkania z wykorzystaniem pieniędzy, które pierwotnie miały być posagiem córki
– nauczyciel / szef / przełożony ma zawsze rację i okazuje to bezceremonialnie, a często brutalnie
– osoba w młodym wieku nie jest podmiotowa, zaczynając od dzieci, poprzez nastolatków – a górna granica wieku, kiedy przestaje się być niepodmiotową osobą – jest bardzo płynna i odległa w czasie
– każda kobieta to gorszy rodzaj człowieka – na każdym etapie życia
– rodzina i społeczeństwo uczą/pokazują, że lepiej nie wychodzić przed szereg, lepiej nie interesować się innymi, nie wyrażać publicznie ocen czy dezaprobaty
– osoby majętne żyją w poczuciu bezkarności (oczywiście w ramach tego na co pozwala system totalitarny);
To dlatego chiński biznes jest brutalny i drapieżny i przypomina wzorce z Europy 19 wieku.
Bieda i ubóstwo w jakim ukształtowali się Chińczycy owocuje powszechną chciwością.
Realnie – największą wartością w Chinach są pieniądze.
„Kopiowanie” (a po prostu zinstytucjonalizowane złodziejstwo) – cudzych pomysłów, rozwiązań technologicznych, brak ochrony patentowej i prawnej, tworzy klimat do działań w biznesie, gdzie nie istnieją żadne normy i hamulce.
Dodajcie brak istnienia niezależnego systemu sądowego – bo totalitaryzm.
I tylko proszę nie piszcie mi, że w innych rejonach świata są podobne zjawiska.
Wiem, że życie nie jest idealne – ale skala opisanych problemów/ zjawisk jest spektakularna.
Podsumowanie
Spróbujcie na własny użytek, uwzględniając przytoczone wcześniej anecdata/opowieści zastanowić się,
Czy w takim razie da się w Chinach tworzyć obecnie przełomowe wynalazki/odkrycia/badania naukowe ?
Czy ten problem mogą rozwiązać wysyłani w świat – już UKSZTAŁTOWANI przez system ludzie?
Czy skutecznym rozwiązaniem może być „import” fachowców z innych krajów?
I czy może najpierw nie musi się zmienić sposób wychowania/edukowania przyszłych naukowców?
Moje doświadczenie, na bazie 5 lat pobytu (w wielu przedziałach czasu), jest dla mnie podstawą do stwierdzenia,
Że Chiny mają systemową barierę w tworzeniu czegokolwiek przełomowego / naprawdę innowacyjnego.
I to dobrze widać na przykładzie tego, jak powstaje prosty produkt – zabawki.

@redezi
dzięki za uwagi
1/ Chiny – gry/zabawki i korzystanie z nich – oni mają kłopot, że 30 lat temu w zasadzie NIKT – nie miał zabawek – z powodu ubóstwa i biedy + tego jak działał system; więc dzisiejsi rodzice nigdy nie korzystający z zabawek, nie umieją ich ocenić/wybrać; kilka razy zdarzyło mi się osłupieć – kiedy okazywało się, że Chińczycy z fabryk nie mają pojęcia co produkują – tzn. nie wiedzieli co co chodzi np.z taką grą – ja kółko i krzyżyk – serio (czy coś równie banalnego); to mi uświadomiło skalę braku korzystania z zabawek/gier
2/ Korea Płd – jasne, długo to nie była demokracja, tylko wydaje mi się, że różnica w stosunku do Chin jest taka, że w Korei stacjonowali Amerykanie i mieli istotny wpływ na wydarzenia w tym kraju; Chiny są poza jakąkolwiek kontrolą/wpływami
3/ poprzez zabawki chciałem też pokazać, że tworzenie nowych/innowacyjnych produktów wymaga odpowiednich warunków – np. edukacji (powszechnej), która wspiera i rozwija cechy niezbędne do „zmieniania” świata;
WG mnie jedną z najważniejszych cech totalitaryzmów jest marnowanie potencjału ludzkiego; może niektórych oburzę – ale wg mnie w PRL-u nie było przecież dramatycznego zamordyzmu (w sensie stałego, dużego zagrożenia życia/zdrowia); immanentną cechą komuny była – nuda, brak sensownych form spędzania czasu dla dzieci i młodzieży (bo nie chodzi o garstkę populacji z dużych miast, mającą dostęp do domów kultury czy sportu); koślawość rozwojowa totalitaryzmu zaczyna się od marnowania talentów i potencjału – w każdej dziedzinie i nieważne, że ktoś mógłby zostać świetnym szewcem, kucharzem, sportowcem czy naukowcem – szanse na rozwój i wykorzystanie potencjału są niewielkie;
a dziedziny wymagające szeroko pojętych zdolności intelektualnych, które dodatkowo powinny móc być prezentowane – to następny, istotny deficyt systemów niedemokratycznych
4/ chińska klasa średnia – jasne, mają się coraz lepiej; natomiast czy ludzie przestaną gapić się w ekrany – to jest problem szerszy i nie tylko chiński;
mam w głowie taki obrazek jak w jakimś niedużej, zwykłej jadłodajni przy stoliku obok, dwóch młodych chińskich chłopaków, ewidentnie kolegów – w ogóle ze sobą nie rozmawiało (poza zdawkowymi uwagami) – i obaj cały posiłek gapili się w telefony; a kiedy chińscy znajomi zaprosili mnie na dyskotekę -to nawet zrobiłem im zdjęcie – 5 osób siedzi pod ścianą i WSZYSCY z nosami w telefonach (a muzyka sobie gra) – i myślę, że ci moi znajomi – nie spędzali czasu na dyskotekach, bo ewidentnie byli mało obyci z tematem; generalnie – oni – Chińczycy, jeść bardzo lubią i tutaj widać, że wspólne posiłki są tym, co wyzwala w nich dobrą energię; może to pokłosie tego, że jeszcze niedawno z jedzeniem było tam krucho

@Luca
Chiny
bieda/warunki życia to jest tylko jeden z aspektów braku możliwości rozwojowych;
w tej kwestii wg mnie istotnym jest – że pokolenie dzieci biednych ludzi są odbiciem wiedzy o świecie rodziców – z całym bagażem ograniczeń;
i wtedy istotne/kluczowe znaczenie mają warunki zewnętrzne – poza rodzinne w jakich żyją dzieci tych biednych (kiedyś) ludzi; i te same warunki w jakich działa państwo – mają kluczowy wpływ na rozwój i jego tempo;
to widzę jako kluczowe ograniczenie Chin

@rw
a w Chinach to wielokrotnie widziałem, że masowo grają w madżonga, ale zawsze było to związane ewidentnie z „hazardem”; są takie „salony”, często niewielkie, gdzie widać jakie emocje targają graczami;
jeżeli byłeś w Chinach to musiałeś widzieć ogromne i liczne salony z automatami do „wyciągania” fantów/zabawek = skala tych salonów robi wrażenie;

@Gammon No.82
Różne doświadczenia – możliwości:
modelarstwo, MDK, jakiś basen – to było we Wro w CENTRUM – czyli od biedy część mogła dotrzeć sama; ale jak wylądowałeś na nowych osiedlach (tak od połowy lat 70tych) – lipa – do 12 lat zero, samodzielnych podróży komunikacją, a w jesień/zima = szybko ciemno = strach, bo ciemne kamienice, czarna wołga, i inne przesądy; przykładny obywatel PRL-u siedział w domu po pracy; to widać ładnie w Czechach. Po 20-tej – nikogo na polu – we wsiach i małych miasteczkach/miastach. Puste drogi.

@ergonauta
znamiona luksusu – jestem ciut starszy, więc kiedy dostałem od wuja prawdziwy piórnik z FLAMASTRAMI (taka mini teczuszka ze skaju), a reszta klasy miała w większości drewniane pudełka (ja też) – przez kilka dni byłem szkolną sensacją; wuj przywiózł ten piórnik z Francji, był tam na szkoleniu w firmie Berliet, w ramach licencji na autobusy, która zresztą była idiotycznym pomysłem; było to za Gierka, rok 72 lub 73 (jakaś moja 2-3 klasa); koleżka z klasy, którego ojciec był trenerem i sędzią siatkówki (międzynarodowym) często przywoził z zagranicy super gadżety – jak PRAWDZIWY tor z elektrycznymi samochodzikami, którymi się naprawdę sterowało – organizował dla WYBRANYCH wizyty u niego; przez całą podstawówkę miał status BOGA (choć był złym człowiekiem i krzywdził otoczenie – był nietykalny); w liceum na prezentacje zagranicznego sprzętu RTV itd. zapraszał do domu koleżanki w celach imponująco-zapoznawczych
2/ sport w szkole
a ja, przy bardzo wielu obiekcjach do usa, strasznie im zazdroszczę tego sportu na poziomie szkół średnich i prawdziwych tłumów na finałach, które transmituje ESPN;
nie wiem jak dziś – ale w dobrych szkołach średnich – prawie każdy mógł jakiś sport uprawiać (Świat wg Garpa)
BTW – kilka razy jako juniorzy graliśmy z jakimiś amerykańskimi drużynami na poziomie high school – nie pamiętam dlaczego bywali w Europie/Polsce;
ale nas – juniorów mistrza Polski łoili;
biegi przełajowe – szkoda, ale – to i tak cokolwiek; pomyśl o tych milionach (?), które mogły co najwyżej pokopać czasami piłkę w niedzielę na boisku pod lasem, a rower to dla nich nie była rozrywka, tylko jedyny samodzielny środek lokomocji – często był to, dzielony z rodzeństwem i rodzicami, rower Ukraina, gdzie jak nie sięgałeś pedałów to musiałeś jeździć „pod ramą”; mam na myśli dzieciaki z takich wsi, gdzie mnie wywożono (nawet na Polskę – koniec świata), i co znam z autopsji

@ modelarstwo = wiedza
Czytam te wyznania miłosne Kolegów na temat modelarstwa i brakuje mi w tych opowieściach jednego elementu.
W PRL-u końca lat 60-tych/i w 70-tych, wszystkie dzieciaki z domów, gdzie był telewizor, oglądały w Ekranie z Bratkiem reportaże o modelarstwie + każdy marzył o tym, aby mieć takiego dziadka/ojca jak Adam Słodowy.
Też zapragnąłem mieć swój własny MODEL.
Niestety – samodzielna próba sklejania plastiku jakimś klejem skończyła się katastrofą – klej „rozpuścił” w wielu miejscach i wyszło goowno, a nie model.
Żeby skutecznie zajmować się modelarstwem potrzebny jest Mistrz/Przewodnik,
osoba, która pokaże, wyjaśni jak trzeba to prawidłowo zrobić.
W pracach manualnych/naprawczych dodatkowo potrzebne jest nabycie doświadczenia i wyćwiczenie zdolności manualnych.
Więc gratuluję koledze @kuba-wu sukcesów z naprawą aparatu fotograficznego, ale dziecko/młodzież bez wiedzy – jak zbudowany jest aparat oraz jak poprawnie wykonać naprawę, ma zerowe szanse na sukces.
To samo dotyczy innych obszarów życia – sport, muzyka itd.
Nie da się rozwinąć umiejętności bez wiedzy, którą ktoś przekaże.
Ok – może jest w grupie błędu są jakieś samorodne talenty (pomijalne statystycznie)
Pomijam, że np. modelarstwo nie jest dla każdego – niektórzy nie tylko nie widzą w tym nic ciekawego, ale dodatkowo nie mają np.cierpliwości, żeby dłubać przy modelach.
Więc jest drugi istotny aspekt – trzeba mieć możliwość poszukiwania różnych obszarów, które mogą stać się pasją. Bo kiedy znajdziesz tę swoją miłość (jak koledzy modelarze) – to nawet jeżeli nie zostaniesz mistrzem świata w tej dziedzinie – spędzasz czas z ukochaną.
Dlatego pisałem o nudzie w PRL-u:
– brak źródeł zdobywania wiedzy
– brak dróg/możliwości zobaczenia/spróbowania czegoś, co dla konkretnej osoby jest ponadprzeciętnie interesujące/inspirujące

@ Cpt. Havermeyer
nieoczekiwane miejsca kontaktów z ukochaną (o charakterze niemal erotycznym)
forum elektroda (i podobne) i sam fakt czytania o tym,
jak inni widzą możliwość naprawy procka, gdyż blindowany i ryksztosuje

@Piotr Kapis
sport w usa – jako ktoś, kto przypadkiem w młodym wieku znalazł „miłość” życia – koszykówkę, powiem, że system ogarniania sportu dzieci i młodzieży w usa jest świetny z wielu powodów; raz, że nie każdy ma predyspozycje, żeby zostać noblistą (albo kleić łosia); kluczowe pojęcie – możliwość zobaczenia/zapoznania/spróbowania różnych dróg; dodatkowo – kiedy to czym się zajmujesz, to twoja pasja/miłość, to o ile masz trochę talentu, urośniesz, będziesz pracowity, nie pęknie ci jakaś żyłka = osiągasz ponadprzeciętne wyniki; to zabawne, że w usa nie ma LIGI siatkówki (są tylko rozgrywki w szkołach średnich i na uczelniach), ale ich kadra to czołówka światowa od lat; i jeszcze ludzie, którzy otrą się o sport z reguły mają już na całe życie nawyk, żeby nie gnuśnieć przy biurkach; no i sport uczy obowiązkowości, systematyczności, pracowitości, cierpliwości + część dyscyplin uczy też współżycia w grupie itd. dodatkowo – niektórzy ludzie, jak ja, z pokręconą potrzebą rywalizacji – mogą tę swoją dysfunkcję rozładowywać bez szkody dla otoczenia
ALE,
ciekawy wątek:
czy jest tutaj ktokolwiek, kto choć raz kąpał się pod prysznicem po lekcji wuefu?
oczywiście pytam o PRL;
PRL – higiena:
właśnie dzięki trenowaniu w klubie dowiedziałem się, że po „graniu” można/trzeba się wykąpać – bo było gdzie
– po WF – NIGDY się to nie zdarzyło (nie wiem jak na studiach, bo byłem „zwolniony” z wf jako „zawodowiec”)
– przez pierwsze 11 lat życia jakoś sporadycznie matka gotowała w kotle wodę (w kranie tylko zimna) i miałem kąpiel w metalowej wannie; ale nieczęsto – tego jestem pewny
– na wsi „kielecko-podsandomierskiej” – nie kąpałem się chyba nigdy – a sumie spędziłem tam ze 2 lata – woda ze studni, szkoda drewna; ręce, twarz przed spaniem + nogi – jak były ciężko pobrudzone
– dopiero po przeprowadzce na nowe osiedle – szok = woda ciepła z kranu + wanna;
całymi godzinami siedziałem w tej wannie
Generalnie – to lata 70-80 = nie byliśmy pachnącym pokoleniem.

@embercadero
kolega maksymalista, posiadając wielki słój – przechowywał mieszankę saletry właśnie w tym słoju; niestety – jakaś nieostrożność + przypadkowa iskra (?) spowodowała zapłon, a był to ogień tak skuteczny, że przepalił na wylot gruby blat kuchenny;
z nakrętek od butelek wódki robiliśmy tzw.bączki – latały pionowo, kręcąc się wokół własnej osi
+ ze zużytych na strzelnicy sportowej dużych gilz od dubeltówek – podobnie – ale większa masa ładunku dawała wyższe pułapy lub większy zasięg;
w obu przypadkach z emocjami i troską czekaliśmy co się stanie, kiedy nasze produkty wpadały pod zaparkowane samochody – kłęby dymu spod auta, a my nie wiemy – wybuchnie czy nie wybuchnie – to auto? (nie wybuchały)

@embercadero
wysadzone drzewo – o to już przykład „profesjonalizmu” (myśmy jednak chodzili eksplodować duże ładunki na nieużytki, z dala od bloków – żeby nikt się nie przyczepił;
zdumienie światem w trakcie eksperymentów:
w kioskach Ruchu sprzedawano bez problemu dzieciakom (2-3 klasa) zapałki, zapałki sztormowe, oraz pakowaną w takie elastyczne, przezroczyste kapsuły – benzynę do zapalniczek; dawało się z nich robić mały miotacz ognia;
ależ się zdumiałem – kiedy, odpalając miotacz – zobaczyłem, że płonąca benzyna szybko biegnie również w stronę tej kapsuły, którą trzymałem w ręce (a nie tylko zapala to co miało być zapalone w oddali);
kolega przerośnięty (młodzież trzymana przymusem w szkołach do czasu obowiązkowego zdobycia wykształcenia podstawowego – starsi od nas czasami o kilka lat) – przyniósł do szkoły (1975?) zardzewiały pocisk do moździerza; pokazywał nam z dumą, ale dyskretnie – w klasie przed lekcjami;
był strach i afera (i tak nie pozbyto się go ze szkoły), dopiero zniesienie tego obowiązku ukończenia szkoły podstawowej (1977?) wypuścił przerośniętych z niewoli szkolnej; myślę, że zgodnie odetchnęli wszyscy – my, uczniowie i nauczyciele

@rpyzel
no to kluczowe słowo dla majsterkowania – ojciec;
mój akurat ani ojcem nie powinien być (dzieci to nuuda), ani nie miał pasji rękodzielnych (i umiejętności);
ba nikt z ojców moich kolegów/rówieśników nie był rękodzielny (albo nikt się nie chwalił);
Biblioteka – tak w szkołach były biblioteki;
wspominam je jako nieprzyjazne miejsca (przeszkadzaliśmy paniom),
nikt nas nie uczył jak korzystać z katalogu itd.;
więc bibliotekę szkolną odwiedzałem tylko na poziomie klas 1-3;
zresztą nigdy w żadnej z 4 podstawówek nigdy nie byliśmy w ramach lekcji w bibliotece (ok – może 4x byłem nieobecny, kiedy były takie zajęcia?);
bibliotekę osiedlową „odkryłem” przypadkiem (skąd niby miałem widzieć, że są?),
bo sobie drogę do szkoły skracałem i okazało się – że jest coś takiego (ale to dopiero w 5/6klasie)