Optimisticzieskaja dynamika

@Artur Król
„>Jak im Fox News czy inna One America powie że jest normalnie, to oni będą uważać że jest normalnie.
Tak i dlatego właśnie mamy teraz rozłam w MAGA za rozłamem w MAGA, od MTG po część MAHA, które właśnie szlag trafił za glifosfat. Skąd u licha w ogóle czerpiesz wiedzę o USA,by takie rzeczy rzucać?”

To akurat wygląda na pewien powszechny typ zachowania czyli wyciąganie wniosków ze starszych danych, bez uwzglęniania nowych. Tak było jeszcze parę lat temu, gdy Trump mógł swoim zwolennikom rzucić „ukradli nam wybory, wicie-rozumicie. Ja nic nie sugeruję, ale wiecie co z nimi zrobić!” a ci poszli szturmować Kapitol, po czym Fox News i podcasterzy wyjaśnili bazie, że nie ma się czym ekscytować, business as usual.
Takie działanie na podstawie starszych danych to norma, nie bez powodu mówi się o generałach którzy są świetnie przygotowani do wygrania poprzedniej wojny (po czym następuje nowa).

Tyle że w 'United States of A miracle (they need one)’ od tego czasu sporo się zmieniło. Trump jednak wygrał i rządzi, więc jest w innej sytuacji niż gdy mógł walić w Bidena i obwiniać go o wszystko obiecując złote góry. To jego druga kadencja, pozbył się ludzi którzy mieli go sabotować, zidentyfikował i uderzył w „deep state”, do administracji wciągnął Muska który z DOGE miał usprawnić administrację, a potem go nawet odwołał bo zadanie wykonane. I okazało się, że nic nie usprawnił, a oszczędności są znikome. Do tego sprawa Epsteina (na tym blogu chyba można pisać bez koalangowania?), gdzie z obiecywanym ujawnieniem dokumentów były problemy. I do tej pory nic z tego dla nikogo nie wynikło. Nawet zapatrzeni w siebie Amerykanie stawiają pytania czemu w UK czy Korei ktoś może zostać zatrzymany i dostać zarzuty, a u nich nic.
Na początku tego roku były też chociażby takie rzeczy jak protesty republikańskich wyborców na Town Hallach włącznie z wynoszeniem ludzi przez bojówkarzy udających ochroniarzy (w tym chyba nawet jednego kongresmana) i obojętność ludzi szeryfa którzy stali obok.

Dlatego masz absolutnie rację, że jeśli ktoś chce rozmawiać o współczesnych Stanach – zwłaszcza o takich wydarzeniach jak nadchodzące wybory – to powinien sobie zaktualizować informacje. Bo propaganda działająca w trybie BAU to już przeszłość, teraz nawet twardzi heroldowie MAGA potrafią się buntować i zadawać niewygodne pytania, a to m.in. oni podsycają (albo nie) emocje wyborców. Pisać, że Fox News wyjaśni i będzie spokój, to jak pisać, że w Ukrainie nawalają się czołgi, artyleria i klasyczne lotnictwo, a drony nic nie zmieniają. I że Rosjanie wylądowali w Hostomelu, więc zaraz zajmą Kijów!
Ja się nie ośmielam robić predykcji. Staram się być na bieżąco, ale wiem, że moje źródła mogą być zbiasowane.

@monday.night.fever
„My tu się w Polsce podniecamy blikami, a tymczasem akurat zapóźnienie cyfrowe wychodzi Niemcom kulturowo i cywilizacyjnie jak najbardziej na plus.”
Pod pewnymi względami zapewne wychodzi im na plus – sam przecież to napisałem, że tak mocne stawianie na kompetencje cyfrowe i oswajanie z komputerami od dziecka sprawia, że ludzie są bardziej wystawieni na zagrożenia w tej dziedzinie – a w innych miejscach na minus. No ale takie rzeczy to się nierzadko dostrzega po latach, jeśli nie po dekadach.
My się w Polsce w ogóle podniecamy różnymi rzeczami, np. w niedawnej i nadal toczącej się dyskusji na pewnym niszowym blogu, niektórzy ludzie się podniecają porównywaniem Polski i zachodu mimo problemów ze zdefiniowaniem czy to zachodu czy wskaźników według których należy porównywać poziom życia. Czy większa cyfryzacja i dostęp do usług przez internet to wskaźnik który przekłada się na wyższy czy niższy poziom życia przeciętnego człowieka? Jeden Polak powie tak, drugi Polak powie inaczej.

Osobiście nie podniecam się blikiem, ani mnie ziębi, ani grzeje. Uważam, że bezmyślny pęd ku cyfryzacji dla samej cyfryzacji jest głupi i zgadzam się, że propozycje typu „dajmy dzieciom tablety” czy w ogóle „nie uczmy dzieci wiedzy, bo wiedzę sobie wyciągną z internetu” to głupota i przykrywanie innych problemów polskiej szkoły. Tablety nie załatwią niczego jeśli program nauki będzie zły, nauczyciele niedopłacani i słabo motywowani a dzieciaki przeciążone. Tablety mogą pomóc, ale to narzędzie. Trzeba go użyć rozsądnie, a to oznacza, że trzeba mieć rozwiązania systemowe.
No ale polska szkoła od dawna ma taki istotny problem, że regularnie trafiają się jej źli ministrowie, a jak nie źli to gorsi. Gdy sądziliśmy, że Giertych jest okropny, to przyszła Zalewska. A po niej Czarnek, gdzieś tam w międzyczasie Gowin.

„Za to u nas już niedługo zniknie gotówka, nie będzie można kupić biletu kolejowego bez posiadania smartfona (i odpowiedniej aplikacji) czy wysłać tradycyjnego listu pocztą”
O tej likwidacji gotówki słyszę od lat i jakoś nie nadchodzi. I nie wiem czy wejdzie dopóki przydarzają się awarie terminali (czy głupie zaniki prądu) a my nie mamy infrastruktury, która potrafi sobie z tym poradzić. Póki co to raczej sądy uwalają takie rzeczy jak parkomaty w których można płacić tylko cyfrowo – bo monety i banknoty stanowią oficjalny środek płatniczy i muszą być respektowane. Z biletami tylko w apce to zobaczymy, ale myślę że jednak łatwo to będzie uwalić, a z listów mało kto korzysta, ale akurat papierową korespondencję dość chętnie wysyłają różne państwowe urzędy, więc też nie spodziewam się szybkich zmian.

Tak jeszcze a propos zachodu i Holandii, to zdarzyło mi się tam mieszkać przez parę dni jakiś czas temu. Firma wysłała mnie w delegację (mieliśmy sporą migrację w holenderskim oddziale, trzeba było postawić serwery i wszystko przygotować). No i tak się składa, że to nie było w Amsterdamie tylko w Rotterdamie, też całkiem sporym ale bardziej przemysłowym mieście.
Moje wspomniena z tego okresu są takie, że to nie jest nieprzyjemne miejsce, ale parę drobiazgów sprawia, że jednak zdecydowanie bardziej wolę żyć w Polsce. W szczególności fakt, że gdy wracałem z pracy do hotelu i chciałem wyjść na miasto, zrobić jakieś drobne zakupy czy coś zjeść, to się odbijałem od zamkniętych drzwi. Okolice 18.00 w tygodniu, centrum Rotterdamu, a jedyne miejsca w których dawało się coś kupić to odpowiedniki naszych Biedronek. Nie oczekiwałem wiele, chciałem tylko jakiegoś pieczywa, wędliny czy owoców i czegoś do picia! Jedzenie? Masz do wyboru KFC albo McDonald’s. No i hotelową restaurację, oczywiście. Rezultat był taki, że w porządnej restauracji innej niż hotelowa zjadłem dopiero w weekend.
Doceniam ich infrastrukturę rowerową. Doceniam ich koleje. Ale jeśli chodzi o możliwość codziennego życia, zwłaszcza robienia zakupów czy zjedzenia czegoś dobrego, zdecydowanie wolę Polskę.

@procyon
„Ano, to jest częsty problem na uogólnionym zachodzie, szczególnie właśnie przy krótkich służbowych wyjazdach. Sklep spożywczy się zamyka równo z twoim fajrantem, i jak tu żyć panie.”
Właśnie moje wrażenie było takie, że Rotterdam (bo nawet nie wiem jak reszta Holandii) był tutaj wyjątkiem. Ja przecież nie kończyłem pracy o jakiejś dziwnej godzinie. Pracowałem do 17, tak samo jak w Irlandii. Ale w Dublinie mogłem wracając do domu zajrzeć do dowolnego Dunnes, jak również do paru mniejszych sklepów które wcale nie były trudne do znalezienia. Chciałem coś zjeść? Sporo restauracji, bardzo różnorodnych a i w wielu pubach można po prostu coś zamówić. Jasne, to może być ta głupia, wyspiarska ryba z frytkami, ale jest.
A w Holandii 17.00 wychodzę z pracy, 17.20 jestem w hotelu, przebieram się, powiedzmy 17.30 wychodzę na miasto które wygląda na opustoszałe. Jedzenie tylko w fast-foodach albo hotelu (co akurat było niezłą opcją). To co w Irlandii było chyba najsłabszą opcją, czyli wejście do Spara, ogarnięcie szybkich zakupów i bagietka ze stoiska kanapkowego, w Rotterdamie było poza zasięgiem.
Nie mam pojęcia jak to wygląda we Francji czy Niemczech, Hiszpanii ani Włoszech. W Holandii miałem problem z takimi absolutnymi podstawami życia po pracy. Chociaż nie siedziałem w niej do późna.

@izbkp
„Ciekawe skąd wezmą się te zyski, skoro pozbywając się pracowników, zlikwidują jednocześnie swoich własnych konsumentów?”
Masz oczywiście rację. To są wszystko zyski krótkoterminowe, oparte o „optymalizację kosztów”. MIT miało raport z którego wynikało, że raptem 5% firm wdrażających AI ma faktycznie zyski z tego powodu. Reszta musi kombinować i znaleźć uzasadnienie. Do tego już są badania, że ludzie szybko i entuzjastycznie wdrażający AI również szybko się wypalają, bo mają tendencję do brania się za więcej rzeczy, skoro tak łatwo im idzie, w tym za tematy na których się nie znają.
A przecież nawet nie doszliśmy do tego, że firmy tworzące AI są w pierwszej fazie czyli pozyskiwania klientów, kiedy to palą pieniędzmi w piecu i subsydionują praktycznie każde skorzystanie z ich produktów. Gdyby abonamenty AI kosztowały tyle, żeby tylko pokryć koszty – czyli nawet nie przynosić zysku, a jedynie zniwelować straty – to powinny być kilkukrotnie wyższe. Już podejmowane są pewne działania, np. ograniczanie możliwości korzystania z bardziej zasobożernych agentów (bo taki agent działa ciągle, zamiast pojedynczych promptów raz na jakiś czas).
Pęd ku AI wygląda na klasyczny pic na wodę, fotomontaż, żeby przyciągnąć inwestorów i uzależnić konsumentów. Jak w klasycznym handlu narkotykami, pierwsza działka gratis, ale później wystawimy ci rachunek.
Do tego mało kto zadaje pytania jak to się ma utrzymać. Pisałem już chyba, że według wyliczeń zapotrzebowanie na energię planów samego tylko OpenAI wymaga odpowiednika produkcji ponad dwudziestu elektrowni jądrowych. Widzieliście, żeby budowali nowe elektrownie? Do tego dochodzi problem z siatką przesyłową, która w USA jest miejscami mocno przestarzała i też będzie mieć problemy z transferem takich ilości energii do pojedynczych, mocno energożernych miejsc.
Klasyczne działanie na króla Juliana, czyli „A teraz szybko, zanim do nas dotrze, że to bez sensu!” Przy czym mogłoby nawet przynieść korzyści, np. gdyby faktycznie obok inwestycji w AI (wolniejszych i bardziej zrównoważonych) jednocześnie budowano nowe elektrownie i modernizowano power grid. Ale tutaj mami się inwestorów wykresami prognozowanych zysków i podpisuje umowy na sprzęt który jeszcze przez parę lat nie będzie istniał, wysysając go z rynku.

Co do „skąd wezmą pieniądze, jeśli sami pozwalniają ludzi i nie będzie komu płacić”, to warto wziąć pod uwagę, że sercem tego całego przedsięwzięcia jest USA. Czyli miejsce gdzie życie na kredyt od dawna jest standardem, ludzie potrafią mieć po kilka kredytówek i przy płaceniu sprawdzać, która nie jest jeszcze wymaksowana. Kraj, w którym wynaleziono i właśnie wprowadzane są „absolutnie nie pożyczki” czyli Earned Wage Access – takie chwilówki z mikrotransakcjami i dodatkową manipulacją psychologiczną.
Podejrzewam, że oni się nie przejmują ponieważ skoro do tej pory model życia na kredyt się nie zawalił, to sądzą, że wytrzyma jeszcze trochę – a liczy się przecież żeby wytrzymał do czasu aż obecni decydenci zgarną swoje prowizje i bonusy za dowiezienie wyników. Ewentualnie jest to klasyczna ucieczka do przodu, bo reforma systemu wymagałaby mocnego przeorania go.

Przepraszam, już się zamykam. Mógłbym na ten temat długo, ale nie będę tu pisał czegoś wielkości przeciętnej notki gospodarza (albo i dłuższego) skoro to nie mój blog.

@Cpt. Havermeyer
„Gdzieś w prehistorii bloga WO miał notkę o tym że Cypher z Matriksa to najbardziej ludzki villain ever, bo któż nie wybrałby befszytyczka zamiast życia w dystopijnym syfie i potencjalnego szybkiego zgonu z rąk agentów Smithów? Jak dowiodła już wielkoroć powracająca tu dyskusja o degrowth, wszyscy byśmy chcieli ratować planetę, ale dlaczego akurat my mamy z czegokolwiek rezygnować?”

Degrowth nie musi oznaczać rezygnację ze wszystkiego, można wybrać gdzie się człowiek chce trochę ograniczyć. Problemem jest to, że ograniczyć się musi odpowiednio dużo osób albo – i to by był jeszcze lepszy scenariusz – parę procent trucicieli, takich z góry tabeli, gdyby ścięło swoje emisje konkretnie to dałoby zauważalne oszczędności. No ale tak jak nie przyciskamy big techów i ich propagandy w social media, tak nie przyciskamy największych korpo trujących atmosferę. A propos AI, to zdaje się, że jednym z problemów przy budowie data center jest niewystarczająca podaż energii, przez co budujący potrafią się wspomagać jakimiś lokalnymi i trującymi okolicę generatorami.
A co do ludzkich villainów, to ludzie lubią oglądać bezkompromisowych czy podejmujących trudne decyzje bohaterów w rodzaju Jean-Luca Picarda i jego „the line must be drawn here, not further”, bo wiedzą, że to są właśnie trudne decyzje, niosące konsekwencje. I że większość takich nie podejmuje. Pół Star Treka jest o tym, że żeby robić co należy, to trzeba coś poświęcić. A w najlepszych momentach również o tym, co się stanie gdy ktoś nie jest wystaczająco silny i jednak się złamie. Bo odpuszczenie i pozwolenie na zło jest bardzo ludzkie.
Z takich bliższych nam scenariuszy, to na pewno część ludzi podziwia tego dowódcę z „Szeregowca Ryana” który odpuszcza Niemcom jeden raz, bo wie, że to też ludzie. Wielu chciałoby się widzieć jako równie szlachetnych. Ale i wiemy, że gdy przyjdzie co do czego, to możemy być jak ci żołnierze z „Flag of our fathers”, strzelający do jeńców bo ich pilnowanie podczas inwazji to za duży kłopot i zwyczajnie zagrożenie dla nich samych.
Swoją drogą jedną z paskudnych rzeczy które zrobił Trump było właśnie uderzanie w bohaterów, ludzi gotowych na pewne poświęcenie w imię czegoś wyższego, a odwoływanie się do niskich pobudek. To jak pogardza weteranami, zwłaszcza okaleczonymi, albo jak odnosił się do McCaina („co to za bohater skoro dał się złapać?”). No i pozwolił tej całej zawiści rozkwitnąć, wyjść z ukrycia.

Dam może zastrzeżenie, że to już nie w kontekście płatności bezgotówkowych, tylko ogólnie wygody i łatwiejszego życia, nawet jeśli konsekwencje tego są etycznie gorsze. Zwłaszcza, jeśli są gorsze dla innych.

„Nie pozbędę się karty i gotówki, ale blik jest całkiem spoko dopełnieniem pozostałych metod płatności.”
Nie wiem czy ktokolwiek postuluje, żeby całkowicie odrzucić takie metody. Ja też uważam go za niezły element uzupełniający, czasami to jest najwygodniejsze rozwiązanie, czasami można go olać. Problem dostrzegam tam, gdzie ktoś próbuje wymusić tylko jeden sposób płacenia. No bo rzeczywiście możliwość kupienia biletu tylko z apką to dla mnie wizja jak z horroru (osobiście nienawidzę instalować mnóstwa rzeczy tylko po to, żeby użyć ich raz, albo żeby coś innego działało). Ale niemożliwość kupienia biletu przez aplikację to utrudnianie życia tym, którzy nie mają takich obiekcji. Najlepiej jeśli to działa na kilka różnych sposobów i jedni mogą wybrać wygodę regularnego użytkowania, a inni wygodę pojedynczych interakcji bez robienia wygibasów specjalnie pod nie.

„Nie wiem jak pozostali, ale ja trochę z premedytacją nie piszę o Iranie, chociaż już kilka razy swędziały mnie palce. ”
Ja też wolę nie pisać za dużo, bo po pierwsze – o Iranie wiem za mało, a po drugie – ciągle dostajemy informacje które trzeba filtrować i weryfikować. Np. o tej zbombardowanej szkole w Iranie już słyszałem, że tak naprawdę to ich własne rakiety miały awarię przy odpalaniu. Ale nie mam siły ani chęci żeby przebijać się przez filmiki mające to pokazywać, sprawdzać czy nie fejki, etc. Są ludzie znający się na tym dużo lepiej, tylko trzeba dać im czas.
Więc co mógłbym napisać? Że do władzy chętnie dorwałby się młody Pahlavi i udziela już wywiadów Fox News, jak to on tam zaprowadzi pokój i demokrację, jeśli tylko Amerykanie mu pozwolą?

@jugger
„Akurat w tym konkretnym przypadku, jest to przykład żenującego sentymentalizmu amerykańsko-spielbergowskiego.”
Osobiście uważam, że ludzie to istoty kierujące się w znacznym stopniu emocjami, a nie logiką. Więc wcale mnie nie dziwi, że filmy stawiają na sentymentalizm.
Możemy więc powiedzieć, że mamy tutaj konflikt z jednego strony pragmatycznej logiki (wspartej przez uczucia takie jak nienawiść czy strach), a z drugiej sentymentalizmu próbującego kierować się jakąś etyką. Jeden argument jest taki jak mówisz, wroga nie można puścić, misja ma priorytet. Druga mówi, że jeśli będziemy strzelać do jeńców to już przegraliśmy bo staliśmy się tacy sami jak oni, odpuściliśmy swoje człowieczeństwo – rozumiane jako bycie dobrymi i etycznymi, bo ludzie lubią się tak czuć i tak to definiować, chociaż uważam, że obie postawy są bardzo ludzkie.
Po prostu wszyscy chcemy być bohaterami i wznosić się ponad poziomy, stanowić wzór do naśladowania, wznosić pomnik trwalszy niż ze spiżu. Ale żeby móc się wynieść nad poziomy, to inni muszą te poziomy reprezentować. Nie możemy wszyscy być lepsi od siebie nawzajem. Dlatego bycie bardziej etycznym od przeciętnych wartości z definicji musi oznaczać wyrzeczenia i konsekwencje, których większość nie chce ponosić.

@❡
„Oni tam w zarządach są już tak oderwani i przekonani o zajebistości AI że naprawdę myślą że ludziom ten kit AI wcisną na pieska.”
Owszem. Są ludzie, którzy starają się to tłumaczyć, ale wiadomo jak to wygląda – różnica budżetów jest ogromna, Doctorow czy Zitron mogą biegać po podcastach, a Muska czy Altmana stać na reklamy przed Superbowl i ciągłe podkręcanie hype.

Ale żeby dać coś pozytywnego, właśnie od znajomej dostałem linka do materiału który zrobiła Norwegian Consumer Council (o ile dobrze rozumiem, NGO ale mające finansowanie z budżetu państwowego Norwegii), informującego czym jest enshitification i że to nie jakieś przypadkowe zjawisko.
Można sobie znaleźć np. na youtube „A Day in the Life of an Ensh*ttificator”.
To niewiele, ale krok w dobrą stronę. Obyśmy się tu w Europie wzięli trochę za regulowanie amerykańskich techbrosów.

@izbkp
„Ciekawe są te rozważania o tym, że w razie „W” to trzeba mieć gotówkę, najlepiej w mocnej walucie albo kruszcu. Gotówka jest dobra na chwilę. Tymczasem „W” to nie jest chwila. To jest proces, który potrafi trwać latami, często dekadami.”
Mylisz pojęcia. W to jest chwila, jeśli proces robi się długotrwały to już nie jest W, tylko nowa norma. Na którą człowiek nic nie poradzi.
Z tym posiadaniem gotówki chodzi o to, żeby pierwszy moment, te ileśtam dni, przetrwać gdy system się wywala. Potem albo się go przynajmniej trochę ustabilizuje albo i tak się wszystko zawali.
Nie porównuj Strefy Gazy, która żyje w cieniu rakiet i z przemykającymi bojownikami od lat czy wręcz dekad, z krajem cieszącym się pokojem, na który nagle spadają bomby i gdzie trzeba się przestawić między drastycznie różnymi sytuacjami z dnia na dzień.
Oczywiście, że jeśli gdzieś trwa długo wojna czy stan wojenny to różne rzeczy są utrudnione a czasami nawet niemożliwe. Ale te poradniki nie mają człowieka przystosować do tego, jak sobie poradzić w piątym roku okupacji – bo wtedy musiałyby brać pod uwagę i to, że ruscy ukradli już wszystkie pralki i trzeba znowu prać w balii z tarą – tylko jak być trochę lepiej przygotowanym na sam wybuch wojny. Komuś kto np. ma znajomych na zachodzie i może do nich wyjechać, te trochę gotówki wystarczy żeby załatwić sobie przez parę dni jedzenie i transport, nawet jeśli cyfrowy system płatności padnie.

@wo
„Potrzymaj mi piwo! Ja nie używam do dziś. Transakcje potwierdzam esemesem.”
Potrzymaj? Ja ci nawet postawię piwo, gdy się kiedyś spotkamy. Szacuneczek!

@fiat127
„właśnie dlatego – bank – tylko na laptopie lub kompie = przez telefon łatwiej popełnić błędy, choćby dlatego, że gorzej widać (niech będzie, że starość) + łatwiej -oj, coś się złe klikęło;”
Z tym też kombinują. W jednym banku od paru miesięcy gdy się człowiek loguje (z komputera, przez WWW), dostaje za każdym jednym razem prompta żeby dodać urządzenie do zaufanych. Co to zmienia? Stara wersja to wpisać numer klienta + wpisać wybrane znaki z hasła. Nowa wersja: zapamiętany numer klienta, potwierzenie przez apkę.
Da się tego nie akceptować, ale nie odrzucić. Najlepsze co można to wybrać „nie teraz”. A moje doświadczenie z wyborami „nie teraz” podpowiada mi, że pewnego dnia komunikat zmieni się na „zmieniliśmy to na obligatoryjne, TERAZ nadeszło”. A że mam w tym banku kredyt hipoteczny, jestem na nich skazany jeszcze przez kilkanaście lat albo musiałbym kombinować z przenoszeniem go do zupełnie nowej instytucji.

„drukowanie biletów/bakap w laptopie – może to prl w nas się odzywa? ten brak zaufania, że wszystko będzie ok?”
Nie wiem czy PRL, chociaż nie wykluczam. W moim przypadku to raczej kwestia bycia inżynierem pracującym z cyberbezpieczeństwem (i zaczynającym do helpdesku). Widziałem jakie fakapy tylko czekają żeby się wydarzyć, albo co może pójść nie tak bo zdarzyło się jedno drobne, nieprzewidziane zdarzenie. Zdarzało mi się np. zamykać serwerownię poprzez barykadowanie drzwi biurkiem. Albo ogarniać padniętą serwerownię w okolicach świąt Bożego Narodzenia, w obcym kraju i mając mniej niż miesiąc stażu w firmie. Jak mói stare chińskie przysłowie – kto odpowiednio długo popracował z tym co inni ludzie wdrażają, ten się w cyrku nie śmieje.

@rpyzel
„Zastrzeżony PESEL, nie dostaniesz duplikatu SIM, jak masz zastrzeżony PESEL, nie masz aktywnej kom. z MObywatelem, żeby znieść zastrzeżenie, nie odpalisz appki bankowej bez karty SIM bo SMSów nie dostaniesz.”
Może pomogłoby posiadanie zainstalowanego i skonfigurowanego mobywatela na drugim urządzeniu, np. tablecie, który nawet nie musiałby mieć SIM – mógłby się połączyć przez wifi.
Pojedyncze urządzenie z kilkoma rzeczami które są tylko tam to klasyczny SPOF (single point of failure). Jak inżynier lubię redundancje (oraz nadmiarowość!).

@Paweł Ziarko
„Ale gdzie się podświetli, jeśli system nie przypisze transakcji do konkretnej osoby?”
A to zależy od stopnia inwigilacji. Obecnie jeszcze nigdzie, ale jeśli w sklepach są kamery, a państwo chce wiedzieć kto robi jakie transakcje i wykorzystuje materiał z nich? Pisałem o dzwonkach Amazona rozpoznających przechodzących ludzi. Zrobienie tego samego na kamerach sklepowych i powiązanie z płaceniem gotówką to raczej kwestia woli niż możliwości technicznych.

@fiat127
„single point of failure – a jak rozwiązać autoryzację bez SMS-ów – bo telefon w studzience ściekowej/ukradnięty?”
Przecież podałem przykład np. tabletu działającego przez wi-fi. Czy mobywatel czy aplikacja bankowa powinny z niego zadziałać równie dobrze. Nie zabierzemy go może do sklepu (chyba, że ma własną kartę sim, co się zdarza), ale do zrobienia transakcji w domu nadaje się równie dobrze co telefon.
Aczkolwiek jeśli ktoś ma wyłącznie autoryzację przez smsy, to nieco trudniej. Trzeba najpierw autoryzować apkę (i się do tego zmusić).

Przyznaję, nie testowałem takich konfiguracji i też mi się nie podoba to, że żeby w ogóle skonfigurować pewne rzeczy trzeba albo polegać na konkretnych urządzeniach (podatnych na awarię/zgubienie) albo na staroświeckim jeżdżeniu po urzędach osobiście. Ale jestem przekonany, że to powinno być do zrobienia nawet teraz, bo przecież ludzie gubią, uszkadzają czy wymieniają telefony na nowsze modele regularnie.

@pgolik
„To, że przynajmniej jeden z backupów musi być w innej fizycznie lokalizacji, to jedna z podstawowych zasad.”
To jeszcze zależy. Pracowałem kiedyś dla firmy, w której taśmy były trzymane w sejfie, ale w pomieszczeniu znajdującym się w tym samym budynku co serwerownia. Co nawet zostało podniesione przez audyt. Na co szef spokojnie stwierdził, że na wypadek mniejszych katastrof w rodzaju pożaru to wystarcza (bo jednak kawałek jest + środki przeciwpożarowe a sejf ognioodporny). A gdyby trafiła się nam większa katastrofa, np. budynek spalił się całkowicie albo przywalił w niego meteor, to nie ma biznesu który trzeba odtwarzać. No ale to była firma zajmująca się importem i dystrybucją owoców i jej serce rzeczywiście stanowił spory magazyn, a serwery stały w części biurowej zaraz obok.
To jest kwestia pewnej kalkulacji ryzyka i tego, czy odtwarzanie danych będzie miało w ogóle sens.

Z drugiej strony słyszałem też – ale nie weryfikowałem, bo i nie miałem jak – o firmie, która swoje taśmy wynosiła do zupełnie innego budynku. Dopóki nie trzeba było z jednej z nich czegoś odzyskać i wtedy się okazało, że po drodze było silne pole EM. Nawet jeśli to tylko legenda miejska, to o bezpieczeństwie nośników w trakcie transportu również nie można zapominać, bo to jak najbardziej jest dodatkowy czynnik ryzyka.

@fiat127
„jako odbiorca opowieści „sensacyjno-szpiegowskich” – coraz trudniej „zaakceptować”/wciągnąć się w narrację opowieści, mając świadomość jak wielka i skuteczna może być skala inwigilowania (komórki, identyfikacja twarzy etc.)”
Mnie z kolei trudno się wciągnąć widząc wciąż stary motyw „jeden człowiek coś wie i może ujawnić, więc trzeba go unieszkodliwić”. Odpaliłem wczoraj trzeci sezon takiego serialu. Tym razem jeden analityk w urzędzie zajmującym się bezpieczeństwem finansowym, zauważył transakcje z normalnych kont do portfela kryptowalutowego i trochę się tym zainteresował. Dysk z danymi (sic!) został zniszczony, ale on ma jeszcze papierową kopię danych i z nimi zniknął. Teraz bardzo źli ludzie go ścigają po całym świecie i tylko główny bohater może mu pomóc.
Pomijając to, że takich danych nie trzyma się na dysku, tylko w paru różnych miejscach, które powinny mieć backup – przecież gdyby nawet cokolwiek z tym zrobił, to pójdzie zaraz obrona „fake news! Podrobione! Agent obcego wpływu próbuje nas wrobić!”. Te wszystkie opowieści nadal opierają się na rozwiązaniu, że na koniec sądy czy dziennikarze otrzymają zeznania albo kartę z danymi i nagle wszystko się naprawi a prawda wszystkich wyzwoli.

Aczkolwiek potrafi być gorzej. Nowy serial o Jacku Ryanie pokazuje w pewnym momencie starcie rosyjskiego superokrętu z „bałtycką flotą NATO” w celu sprowokowania wojny. Bałtycka flota NATO to jeden amerykański niszczyciel, który może zestrzelić maksymalnie dwie rakiety naraz i potem musi przeładować wyrzutnie – co prowadzi do fabularnego zaskoczenia, gdy Rosjanie oszukują i wystrzeliwują tylko jedną!

@procyon
„Przedstawiony przez niego argument, że jednak ostatecznie to się nie uda, to że po skargach RPO nie pozwoli”
Gwoli ścisłości, ja nie uważam że RPO nie pozwoli i to na pewno zadziała. Uważam, że RPO może (bo powinien) być hamulcowym takich procesów i je oprotestowywać. Oczywiście RPO to tylko urzędnik mianowany przez (skrótowo, nie będę się rozpisywał przez kogo i za czyją zgodą) parlament, czyli w praktyce tych samych ludzi, którzy są w rządzie. Jak pokazały ostatnie lata, można wcisnąć własnego RPO a nawet sędziów SN, więc jak najbardziej da się ten urząd spacyfikować.

Moje przekonanie, że to nie nastąpi niedługo, wynika z paru czynników:
– Nikt, nawet najbardziej przyjazne technologiom cyfrowym kraje, jeszcze tego nie próbował.
– Polska nie jest znana z dobrego planowania i mocnego trzymania się procedur. Właściwie to raczej jest znana z pewnej nieufności do inicjatyw rządowych i odgórnego wymuszania zachowań.
– Nawet spore korporacje – które mogą zwolnić każdego, kto się nie zgadza – zawalają mniej skomplikowane projekty regularnie, bo wywalają się na szczegółach. A jak mogą wyglądać w Polsce transakcje bezgotówkowe, nawet jeśli ludzie chcą ich dokonywać, widzimy gdy dochodzi do zaniku zasilania. Czyli w mojej okolicy (niedaleko centrum Warszawy) tak spokojnie raz do roku, jeśli nie kilka razy.

Generalnie uważam to za bardzo mało prawdopodbne w najbliższych latach. Prawdopodobieństwo, że taka próba nastąpi w tej dekadzie, uważam za znikome. Że w ciągu dziesięciu lat – niskie. Ale przypuszczam, że z czasem będzie ono rosło i kiedyś nie tylko Polska ale i różne inne kraje mogą rezygnować z gotówki albo bardzo mocno redukować i utrudniać jej użycie. Chyba że pojawi się jakiś istotny czynnik, który zmieni nasze podejście, tak jak niestabilność Trumpa i chciwość amerykańskich techbrosów właśnie zmienia w Europie nastawienie do amerykańskiego sprzętu czy oprogramowania.

@wo
„RPO nie ma dywizji, to już przećwiczyliśmy kiedy miał być „naszym bastionem chroniącym przed autorytaryzmem”. Se może wysłać Stanowcze Pismo.”
Ma trochę możliwości dochodzenia prawa, np. bycia stroną w postępowaniu sądowym, wnioski i kasacje do SN.
Jasne, to nie jest dużo, a i o sądach można zawsze powiedzieć „a ile mają dywizji?”. No ale to się wszystko sprowadza do tego, czy państwo działa i czy obywatelom zależy na tym, żeby działało. Jeśli ludzie mają w nosie to, że instytucje państwowe łamią prawo i nie respektują wyroków sądu, to ludzie będą mieli państwo z kartonu. W takim przypadku zalecałbym z takiego państwa uciekać z bardziej fundamentalnych powodów niż wymuszone wprowadzanie transakcji bezgotówkowych.
Bastion chroniący przed autorytaryzmem to była mrzonka. To już prędzej sądy (i dlatego SN został przejęty praktycznie na samym początku).

„A kiedy ostatnio byłeś na? Któryś komcionauta tutaj rzucił fajną metaforą że Polska to jeden wielki paczkomat. Poczta Polska jest redundantnym konkurentem, za którym nikt nie stoi.”
Ostatnio to jakoś w zeszłym roku. Ja akurat odbierałem polecony czy coś podobnego, ale tam nadal przychodzą różne starsze osoby opłacać rachunki. To zresztą może być jeden z argumentów do niemal całkowitego przejęcia państwa – może i inne urzędy nie przyjmują gotówki, ale zawsze jest poczta.
Może jednak przedefiniujmy, że nie 100% urzędów tylko np. 95%? Wtedy te parę bastionów różnicy nie zrobi, mogą zostać jako wymówka, a _w praktyce_ i tak trzeba będzie mieć wizuchnę albo blika żeby coś w Polsce załatwić.

„Czy mówi ci coś skrot „KSEF”? Jedno co wiemy o ludziach, którzy nami rządzą, to że: najpierw wdrażają, potem dorabiają usprawiedliwienia że to nie ich wina że nie działa. I to jest across the aisle, tak samo dotyczy pisu i antypisu.”
Ale KSEF to trochę inna sprawa. Tutaj analogią byłoby to, że rząd zmienia ustawy i od dnia X bilety NBP nie są już prawnym środkiem płatniczym. Wszyscy mają przejść na bezgotówkowe. A że infrastruktura nie jest gotowa? In the immortal words of Shaggy „It wasn’t me!”
Ten drugi scenariusz – i zgodzę się, że bardziej realistyczny – przecież wprowadza obieg bezgotówkowy w praktyce. Zapłacisz tylko kartą albo przelewem, gotówki nie przyjmą i odbijasz się od ściany. Ale żeby wprowadzać w praktyce to trzeba mieć działające w praktyce rozwiązanie które wypiera starsze. Na to dobrą odpowiedzią jest – że sam tak sobie skontrargumentuję – że z amerykańskich systemów nikt nie zrezygnuje, ot będzie to działać jak dotychczas dopóki europejskie nie będą gotowe i dołączą do systemu płatności. Na co ja stwierdzam, że pewnie tak będzie. Chyba że Trump okaże się jeszcze większym głupkiem i postanowi przymusić Europę do jakichś swoich żądań, i postanowi użyć amerykańskich operatorów jako narzędzia nacisku.
Nawet jeśli nie uważam tego za bardzo prawdopodobne, to po prostu dostrzegam scenariusze w których Europa orientuje się, że na bezgotówkowych systemach płatności nie można do końca polegać, bo są za mocno uzależnione od United States of A miracle, własnych alternatyw jeszcze nie ma i z gotówką trzeba się – nawet jeśli tymczasowo – przeprosić. Nieprzewidywalność Trumpa w pewnych kwestiach i spora przewidywalność w innych (w sensie, że ma olbrzymie ego i lubi je sobie łechtać) mogą być czynnikiem spowalniającym. Bo można się tutaj nieźle wystawić.
Co prowadzi nas do naszej własnej polityki i podziałów. Po PiS/Nawrockim akurat spodziewałbym się beztroski, bo oni Amerykanom lubią nadskakiwać i nie będą się przejmować tym, że się od nich uzależnimy. Właściwie to co ostatnio słychać o planach Nawrockiego i Glapińskiego pokazuje, że są gotowi wprowadzać takie głupie rzeczy w życie.
Ale póki co rządzi jeszcze PO z koalicjantami. Bardziej proeuropejskie, ostrożniejsze wobec USA, miejscami wręcz nastawione konfrontacyjnie (Sikorski i jego starcia z Muskiem). Może będą tam ludzie którzy widząc takie zapędy powiedzą chociaż „ej, ale może nie w tej chwili, bo Amerykanie nas zjedzą. Wepnijmy się w europejski system.”

„W każdym razie są niezerowe szanse że dożyję.”
Zgoda. Tutaj już nie stawiałbym żadnych pieniędzy, że to się nie zdarzy. Pewnie doczekamy takich czasów.

@WO
„Ach, wyobrażam sobie ten obraz olejem na płótnie, „Donald Tusk gdy w ostatniej chwili sobie uświadamia, że decyzja jego rządu mogłaby skrzywdzić starych ludzi opłacających rachunki na poczcie”.”
A gdzie ja pisałem, że ich to powstrzyma? To ty napisałeś że ma być wszechobecność definiowana jako „100% urzędów i innych instytucji publicznych + 50%+ instytucji prywatnych/komercyjnych”. No a poczta pod to podpada.
Dlatego wspominałem, że kryterium 100% jest pewnie za mocne, bo faktyczne wdrożenie tego w każdym urzędzie i instytucji publicznej może potrwać dużo dłużej. Ale już wdrożenie tego w 90% urzędów i instytucji publicznych będzie sporo szybsze. Serio, te ostatnie parę procent robi olbrzymią różnicę.
Jeśli chcesz teraz przedefiniować wszechobecność, to ja nie będę protestował czy się kłócił. Możemy uznać, że „wszechobecność w praktyce to 90%+50%” i że te jakieś pojedyncze skanseny nie robią wystarczającej różnicy. Przy takiej definicji rzeczywiście możemy się tego spodziewać prędzej. Ja co prawda nadal uważam, że nie wcześniej niż w następnej dekadzie, ale może po prostu jestem tutaj nadmiernym optymistą.

„Sam jesteś osobny kryształek. Triony się łączą z Centralną Biblioteką Trionową.”
Niniejszym daję ci lajeczka haha.
Jak zauważył Janek, to nie w tej książce. W PzG było „Książki to były kryształki z utrwaloną treścią. Czytać można je było przy pomocy optonu.” Bregg wyjeżdżając na wakacje zabiera ze sobą całą ich stertę.
Lem tutaj nie docenił faktu, że jeden nośnik może pomieścić wiele utworów. Ale przecież to drobiazg.

@janekr
„Nie, nie przewidział smartfonów, w każdym razie nie w „Powrocie…”. Tam przewidział ebuki.
BTW książki papierowe były tam płatne, ebuki darmowe.”
Fakt, ebuki, nie smartfony. A papierowe książki były plastikowe.

@Boni
Boni, ja ciebie lubię, ale wywołujesz do tablicy mnie konkretnie (a innych przez 'i inni’) a piszesz chyba nie czytając niektórych wypowiedzi.
„Ale rozumiecie, że można sobie dowolnie poustawiać definicje definicji i zawsze uważać, że „nieee, to państwo jeszcze nie jest bezgotówkowe, bo [coś tam coś tam]”?”
A o czym tutaj rozmawiamy? I gdzie pokazaliśmy, że być może nie rozumiemy? Nie mogę mówić za innych, ale ja się starałem jednak trzymać pewnej precyzji i podawać co uważam za mało prawdopodobne, co za bardziej, dlaczego i jakie inne czynniki które mogą się pojawić, uwzględniam. A ty mi tu wyskakujesz z „Ale rozumiecie…?”

„WO pisze konkretnie, do 2030 i co rozumie przez „zlikwidują””
Pewne ramy czasowe nakreśliłem dużo wcześniej, niż WO zaproponował 2030. A zdefiniowanie „likwidacji” – które też się pojawiło na moją prośbę – uważam za kluczowe. Bo na przykład gdy ja słyszę „zlikwidują” to nie przetwarzam tego na „wprowadzą ograniczenia” tylko „zabronią”. Że gotówki już po prostu nie będzie w obiegu, może gdzieś tam w jakichś niszowych miejscach (no bo barteru i tak nikt nigdy nie usunie). A przecież nawet w wymaganiach WO jest „50%+ instytucji prywatnych/komercyjnych”.
Czyli co, jeśli nie mogę opłacić rachunku albo podatku gotówką, ale mogą za nią nadal kupić jedzenie, to już jest zlikwidowana? Czy to może jest spektrum i gotówka jest trochę zlikwidowana, albo bardzo, ale w całości to jeszcze nie?

„Ale już wracam pod kamień, bo przecież ja się z WO zgadzam w temacie, i z połową dyskutantów też, tyle, że nie zgadzam się na TAKIE przesuwanie granic dyskursu w rozmowach w TAKIM miejscu”
No patrz, ja jakby też. Dlatego nie podoba mi się alarmistyczne i nieprecyzyjne „Zaraz zlikwidują nam gotówkę!” kiedy jak najbardziej zgodnie z faktami można napisać „Już utrudniają nam korzystanie z gotówki”.
Piszesz teraz tak, jakby to było coś nowego, że ludzie dyskutują po części z własnymi domysłami, zwłaszcza gdy wypowiedzi nie są precyzyjne. I jakby wszyscy mieli te same skojarzenia związane z różnymi słowami. Nie mamy. Nigdy nie mieliśmy.

Nie podoba mi się też, że ktoś stawia znak równości między procesem likwidacji, a stanem zlikwidowania, bo jedno jest ciągłe, a drugie dokonane. I jest to pewna róznica zarówno w języku polskim, jak i w stanie faktycznym. Jeśli dla ciebie sam fakt istnienia procesu wystarcza, to przecież już nam zlikwidowali gotówkę, bo problemy pojawiły się parę lat temu. A jeśli nie wystarcza, to może jednak warto ustalić gdzie jest ta granica przekroczenie której uznamy za kamień milowy? Albo uwzględnić, że ok, ty miałeś problemy z płaceniem gotówką w urzędzie i może w tamtym miejscu już jest zlikwidowana, ale w innym tego nie ma? Bo Polska jest całkiem spora i bynajmniej nie jednorodna.

@rw
„Normalizacja przemocy seksualnej wobec kobiet („nikogo nie interesuje, że któraś została zgwałcona, bo przecież takie rzeczy dzieją się codziennie i wszędzie”) to też cześć systemu patriarchatu, który w Polsce przeniknął ludziom umysły.”
W Polsce? Przecież to jest norma światowa. Polska ma tu wiele do nadrobienia, ale istnieją jeszcze gorsze miejsca, gdzie to patriarchalne myślenie jest nawet silniejsze. To oczywiście nie jest argument za tym, żebyśmy nie wykonywali wysiłku żeby to zmienić. To tylko stwierdzenie jak jest. Miejscami się to zmienia na lepsze, nawet jeśli powoli.

Ja się zgadzam, że patriarchat jest problemem. I że powinniśmy to zmieniać. Ale czy naprawdę sądzisz, że jesteśmy w stanie tak po prostu obalić go i zastąpić czymś lepszym? Nawet nie pytam czym konkretnie i w jaki sposób byśmy egzekwowali, żeby ludzie zachowywali się etycznie. Bo część i tak to robi i robić będzie, a część nie robi i nie będzie jeśli tylko ujdzie im to na sucho.
A z Epsteinem i jego funflami coś można zrobić. Można sprawdzić te akta, przyjąć zeznania, osądzić, skazać. Właśnie po to, żeby im nie uszło na sucho. Głowa psuje się od głowy, jak mówi stare powiedzenie. Jeśli nie osądzimy tych, to czemu ktokolwiek zwyczajniejszy ma sądzić, że da radę otrzymać sprawiedliwość?

„Jak się porówna dane z sondaż na temat zasięgu i częstości aktów przemocy seksualnej wobec kobiet z danymi na temat skazań za takie przestępstwa, to łatwo dojść do wniosku że nie trzeba być miliarderem żeby uniknąć odpowiedzialności za takie przestępstwa.”
Owszem. Ale czy ja serio muszę pisać dlaczego, skoro WO już parę razy to tłumaczył? W naszym (polskim, europejskim, zachodnim, etc.) procesie sądowym obowiązuje domniemanie niewinności. Przestępstwa trzeba dowieść „poza uzasadnioną wątpliwość”. Problem z przemocą seksualną jest zaś taki, że często tych dowodów nie ma. Jest zeznanie ofiary i jest zeznanie pozwanego, przeciwstawne. Jeśli nie ma się fizycznych dowodów, nagrań, zeznań innych świadków, to po prostu nie wystarcza. Do tego wstyd przez który ofiary nierzadko zgłaszają się dużo później, co utrudnia zabezpieczenie dowodów, np. zrobienie obdukcji.
Co gorsza chyba nikt nie ma pomysłu co z tym zrobić. Taka jest po prostu norma w niemal całym systemie sądowym (zdaje się, że w niektórych miejscach w sprawach podatkowych jest na odwrót, tzn. trzeba móc udowodnić, że się wszystko załatwiło jak należy i mieć na to papiery). Jeśli wiesz jak to rozwiązać to ja chętnie usłyszę.
Przepraszam, Lem miał pomysł, ale akurat to była część science fiction. Mam tu na myśli betryzację i picie brytu.

A przecież w sprawie Epsteina jedną z kluczowych rzeczy jest to, że mamy dowody! Mamy zeznania, mamy korespondencję, to nie jest już przypadek „Ona mówi jedno, on drugie”. Jeśli w takiej sprawie nie da się skazać przestępców, to gdzie jest sprawiedliwość?

„Bo przemoc seksualna charakteryzuje się ogromną nierównością płci, zarówno w przypadku Pelicot jak i Epsteina. Czego przyczyną jest patriarchat. I to właśnie jest zacierane przez termin „klasa Epsteina”.”
Hmmm, a zastanowiłeś się, że ta „klasa Epsteina” to są prawie wyłącznie mężczyźni? Że jak ktoś tak mówi, to raczej nie ma na myśli majętnych i wysoko postawionych kobiet, tylko praktycznie samych mężczyzn? Czym jest patriarchat? Rządami patriarchów, tak? No to właśnie to mamy w klasie Epsteina – samych patriarchów. Tych na samym szczycie, od których spływa władza.

Ja chyba rozumiem o co ci chodzi. Żeby przy mówieniu o sprawie Epsteina nie zapominać o tych wszystkich kobietach krzywdzonych przez zwyczajnych mężczyzn i tych zwyczajnych mężczyznach równie skłonnych do przemocy seksualnej, co epsteinowcy. Poniekąd słusznie. Ale to działa i w drugą stronę. Mówiąc, że za to wszystko odpowiada patriarchat sprawiasz, że ta grupa się rozmywa w dużo, dużo większej. Część mężczyzn nigdy nie zgwałci. Część zgwałci jeśli będzie miała ku temu okazję. Część sobie sama taką okazję sprokuruje. Ale tylko niewielka grupa brała udział w długotrwałym i zorganizowanym procederze, latała prywatnymi samolotami na prywatną wyspę, gwałciła kobiety – w tym nieletnie – i wracała robić to ponownie. Oraz miała pieniądze i władzę by uciszać sprawę i unikać odpowiedzialności.
Typowego gwałciciela – oprócz odpowiedzialności sądowej – ty czy ja możemy poddać ostracyzmowi, ale niewiele więcej. Może straci pracę. Epsteinowcy zaś czerpią z nas zyski. Trump jest prezydentem USA z rzeszą wyborców, Gates miał Microsoft, eks-książę Andrew Windsor jakmutam pochodził z rodziny królewskiej i cieszył się z tego powodu przywilejami. Oni wszyscy potrzebują dostać dodatkowego kopniaka w jaja, właśnie dlatego, że ich można uderzyć dotkliwiej. My w Polsce akurat chyba nie mamy nikogo kto by się łapał do tego elitarnego grona, ale ludzie w UK już tak, a w USA to w ogóle.

„Bo praprzyczyna niejako z definicji jest jedna Nie napisałem, że przywileje klasowe nie miały znaczenia, tylko że nie są podstawową przyczyną.”
Ok, ja się mogę nawet zgodzić, że praprzyczyną klasizmu i wielu innych problemów jest patriarchat. Również autorytaryzmu, a więc faszyzmu, komunizmu (wszystko wprowadzane przez mężczyzn, kobiet na decyzyjnych pozycjach było niewiele i jeśli się trafiały to musiały udowadniać, że są równie bezwzględne co mężczyźni, albo i bardziej) i jeszcze paru wynalazków. Niech będzie, to jest praprzyczyna.
Tylko ta praprzyczyna ma przecież swój początek w czasach gdy powstały społeczeństwa patriarchalne, czyli w jakiejś prehistorii gdy mężczyźni polowali i oczekiwali za swoje ryzyko i wysiłek odpowiedniej części łupów. A potem rozwinięcie w czasach łowców-zbieraczy, wojowników-łupieżców, wojen o zasoby albo urażoną dumę. To są nawet nie wieki a tysiąclecia fundamentu fizycznej dominacji i kulturowej nadbudowy, w których porządny wyłom pojawia się ile? Kilka dekad temu?
Tak, trzeba to niszczyć. Ale nie spodziewam się zobaczyć upadku patriarchatu za mojego życia. Zwłaszcza, że chyba nikt nie ma pomysłu czym – i co ważniejsze jak – go zastąpić.
A epsteinowców w więzieniu wszyscy możemy zobaczyć. I może świat nie będzie sprawiedliwym miejscem, ale będzie odrobinę lepszym. W tym przypadku taką konkretną odrobinę, bo ich możliwości czynienia zła są wielokrotnie większe niż możliwości przeciętnego człowieka.

@rw
„To samo obrońcy kapitalizmu mówią o kapitalizmie.”
Być może. Jestem pod tym względem pesymistą i myślę, że nie uwalimy kapitalizmu szybko. Możemy uwalić kapitalistów, ale historia pokazuje, że zawsze jacyś wracają. Nawet komunizm wyglądał tak, że miało być pięknie i dla ludzi – i nawet ktoś coś robił! – a potem powstała nowa klasa rządząca. Władza korumpuje i myślę, że musielibyśmy zmienić coś fundamentalnego w człowieku, żeby udało nam się to przezwyciężyć. Ale w przypadku kapitalizmu mamy jakieś wizje tego, jak to by mogło wyglądać i czego wymagać, jak chociażby Star Trek z technologią replikatorów.
A co mamy na patriarchat? Jednego Lema z betryzacją? Powiedzmy że za te dziesięć lat (akurat gdy całkowicie zlikwidują gotówkę, pszypadeg?) nastroje społeczne są takie, że postanawiamy uwalić patriarchat. Na świecie, w Polsce, nie wiem, wybierz sobie. I co wtedy? Jak się będą zachowywać ludzie? Anarchia? Merytokracja? Coś innego? I co powstrzyma ludzi przed tym, żeby w ciągu kolejnej dekady ci, którzy uważają się za lepszych i silniejszych nie zaczęli znowu wprowadzać swoich zasad, bo będą mogli? Bo siła po ich stronie?
Przecież my już teraz możemy obserwować pewną kontr-reakcję. Kobiety dostały lepsze wykształcenie, uniezależniły się częściowo od mężczyzn, powyjeżdżały ze wsi do miast, poszły do pracy, wyemancypowały się. Wspaniale! Ale dostajemy też inceli, młodzi mężczyźni w Polsce lubią głosować na Konfederację, czyli mocno – nawet jak na polskie standardy – patriarchalną partię gadającą o „tradycyjnych rolach kobiecych”. Co trzeba zrobić, żeby ci mężczyźni zrozumieli, że świat się zmienia, kobiety i seks już im się nie należą tylko z powodu posiadania penisa? Że większość z nich nie jest i nawet nie może być takim tradycyjnym mężczyzną który przynosi do domu pieniądze, wystarczające na utrzymanie całej rodziny.
Ja – i zapewne większość tutaj piszących – z całego serca popieram upadek patriarchatu. Ale nie wystarczy chcieć. Na niektórych to trzeba będzie wymusić. Tymczasem lewica ma jakieś smętne procenty, może kilkanaście jeśli zsumować NL i Razem, zaś Konfederacja i Braun sporo więcej (a za nimi jest jeszcze PiS który właśnie stawia na zaostrzenie retoryki i premiera Czarnka, czy PSL z jego konserwatywnym podejściem do spraw światopoglądowych).
W tej sytuacji czepianie się określeń takich jak „klasa Epsteina” wydaje mi się płakaniem nad różami gdy płonie las. A może by tak wykorzystać to po swojemu? Tak, jest „klasa Epsteina”. I to są sami mężczyźni. To jest patriarchat w działaniu, w najbezczelniejszej odsłonie. On tak właśnie działa gdy mężczyźni uważają, że wolno im więcej bo są silniejsi i bogatsi. Klasa Epsteina to właściwie definicja patriarchalnego przywileju, korzystająca z przemocy ekonomicznej równie chętnie – albo i bardziej – niż z fizycznej.
Tego nie ma co rozważać w osobnych kategoriach.

@Artur Król @izbkp
Nie będę odpisywał na wszystko – to już są długie komentarze, a ja mam tendencje do rozpisywania się. Przyjmuję poprawkę dotyczącą paleofantazji.
Tym co chciałem przekazać, chociaż użyłem złych argumentów, jest to, że w naszym kręgu kulturowym i nie tylko, patriarchat trwa długo. W różnych formach, bo wiele rzeczy trwających tak długo będzie ewoluować. Ale trwa, a więc zakorzenia się w głowach, rodzimy się już w takiej rzeczywistości.
Dlatego uważam, że jego obalenie nie będzie szybkim procesem. Zmiany już następują, zwłaszcza u młodych ludzi, ale ci ludzie muszą a) nie zmienić zdania dorastając, pod wpływem jakichś przeżyć oraz b) mieć wpływ na praworządność, wydawanie wyroków, etc. To drugie nie jest konieczne, czy raczej stanie się organicznie jeśli c) dziadersi w końcu wymrą, a zostaną młodzi ludzie już odrzucający patriarchat. To oczywiście uproszczenie, ale pokazuje mechanizm. Bo jest to zmiana pokoleniowa. Nie wystarczy, że młodzi ludzie odrzucą patriarchat, jeśli starsi tego nie zrobią, a to oni decydują (jak to w patriarchacie!). Więc jest lepiej niż było, za te 20-30 lat będzie jeszcze lepiej, a za 50 może właśnie będą wymierać ostatnie dinozaury z mojego pokolenia.
To wszystko bardziej skomplikowane, stare modele męskości trzymają się też wśród młodych ludzi, różne głupie ideologie również („dobre czasy tworzą słabych mężczyzn”, etc.).
Innymi słowy chodziło mi o to co, Artur napisał o procesie zachodzącym stopniowo, z naciskiem na stopniowość i perspektywę czasową procesu. Oraz drugą część, czyli zanik postaw patriarchalnych wśród tych, którzy już ją mają wdrukowaną.

„Serio, sprowadzanie kwestii do siły fizycznej jest strasznym trywializowaniem tematu.”
Nie sprowadzam jej do kwestii siły. Mówię, że siła może być jednym z czynników. Również skłonność do agresji.
To nie jest przecież ogarnięcie całościowe, tylko zauważenie, że jest to jeden z problemów do zaadresowania. Może bonobo sobie z tym radzą, pewnie niektóre inne zwierzęta też, ale dlaczego to ma być argument za tym, że człowiek na pewno będzie w stanie? To są inne gatunki, różnimy się na poziomie biologicznym. Jeśli szukamy argumentów z natury, to można pokazać i w drugą stronę: że foki gwałcą pingwiny, kaczki gwałcą własne samice i jest to do tego stopnia istotne, że mają fizyczne zmiany utrudniające (u samich) i ułatwiające (u samców) zapłodnienie, a bodajże topiki czy któreś inne owady żyjące na wodzie, kaleczą samice żeby nie uciekły i mają do tego również wykształcone fizyczne zmiany.
Jasne, bonobo są nam z tego wszystkiego najbliższe, ale nie są nami.
Nie można uznać, że kwestia siły, agresji i skłonności do użycia przemocy sama zniknie pod wpływem zmian kulturowych. Bo owszem, są mężczyźni u których to może pójść łatwo – model łagodnego giganta jest znany od wieków – ale przecież już obecnie część mężczyzn nie gwałci ani nawet nie rozważa robienia tego. Ale problemem nie są przecież oni, tylko ci, którzy są skłonni użyć przemocy. Nie wiem jak u bonobo, ale u ludzi jak najbardziej zdarzają się agresywne czy emocjonalne dzieci i nastolatki.
Dlatego uważam za istotne pytanie, jak już po upadku patriarchatu spacyfikujemy tych, którzy będą mieli jakieś naturalne skłonności do traktowania innych gorzej, ale nie na tyle, żeby za to iść do więzienia. Jak to zrobimy w modelu relacji społecznych. Jak sobie poradzimy z narcyzami, manipulantami i naturalnymi brutalami?

„Już Ci odpowiadam – wyrzucenie koncepcji męskości i kobiecości na rzecz człowieczeństwa. To serio nie jest nawet model jakoś specjalnie złożony i był na różne sposoby praktykowany w różnych kulturach.”
Ok, a jak masowo? W sensie jak bardzo się skaluje? Bo to że coś funkcjonuje na poziomie pojedynczej małej społeczności nie oznacza, że da się to rozprowadzić na większe. Relacje osobiste mają wpływ, siatki wsparcia też.

„Nie mówiąc nawet o tych okresach historii europy, gdzie w praktyce ten patriarchat był dla władców, ale na poziomie wioski czy miasteczka rodzina była współzależna i musiała razem funkcjonować.”
Ale rodzina współzależna i funkcjonująca nie oznacza, że patriarchat tam nie miał miejsca. Wystarczy poczytać coś od Ani Brzezińskiej, która dużo takich sytuacji ze średniowiecza przytacza. Jasne, rodzina mogła prowadzić razem warsztat i żona mogła nim nawet zarządzać, mogła dysponować uczniami i mieć umiejętności na podobnym poziomie co mąż. Ale to on formalnie miał ten warsztat, to on był w cechu i gdy umarł, to czasami ona mogła prowadzić go dalej, a czasami nie. I z jakichś powodów staczaliśmy się ku temu, że jednak nie mogła. Bo ludzie którzy już mieli władzę, jak cechy, chcieli mieć więcej władzy.
Ja sobie mogę wyobrazić społeczeństwo w którym patriarchat się wywalił i swój głupi pysk rozbił. Tylko czy to będzie stan stabilny, czy może jednak korumpująca władza nie sprawi, że znowu z czasem dostaniemy jakąś grupę elit, która będzie ciągnąć pod siebie? I czy to znowu przypadkiem nie będą głównie mężczyźni? I jak bardzo to społeczeństwo będzie się skalować i zarażać swoimi ideałami inne, a jak bardzo będzie podatne na zarażanie się głupimi ideami od sąsiadów. Nie bez powodu młodzi ludzie mają pewne skłonności do przyjmowania postaw skrajnych, co się potrafi kończyć np. głosowaniem na Korwina, Mentzena czy Bosaka.
Gdy pytam „co mamy w zamian” to nie chodzi mi o jakikolwiek model, tylko o model mający szansę przetrwać w perspektywie chociażby paru pokoleń. Bo jeśli ma się załamać i wrócimy do patriarchatu, to go wcale nie obaliliśmy.