Teraz odtwarzane (208)

@budka
mnie wychodzi, że Budka z okresu Cienia wielkiej góry, to inny zespół/inna muzyka.
Jestem świadkiem pojawiania się w „radio” polskiego rocka, a równocześnie jako ówczesny 15-16 latek miałem dostęp do zachodnich płyt poprzez giełdę we Wro.
Kupowałem na bieżąco, pojawiające się stopniowo płyty polskich zespołów (pierwszy – Porterband i Helicopters), chodziłem/jeździłem na koncerty.
Budka, której płytę „Za ostatni grosz” też miałem – nie oferowała już błysku tego o czym pisze WO. To byli bardzo sprawni muzycy, ale to co grali, jakoś zaczęło trącić graniem do kotleta – „Nigdy nie wierz kobiecie”. I dla mnie zupełnie przestali się liczyć po „Jolce” (której, jak „ewki” Perfectu nienawidziłem JPRL!).
Więc wrażenie młodszych słuchaczy, że Budka, to jakiś komercyjna szmira (!wszyscy święci itd.) – jest wg mnie prawdziwe.
Może to ten PRL i jego bida, w porównaniu z prawdziwymi pieniędzmi, które zarabiali po 89 spowodował te zmiany – nie wiem.
Dlatego rozumiem zachwyt WO dla płyty/utworu o którym pisze (sam go przeżyłem słysząc pierwszy raz), ale później tych klimatów już nie było. Sprawni muzycznie, (wybitnie sprawni), ale zawsze ich ciągnęło do komponowania i grania „szlagierów” (jakie to piękne określenie btw – nie z tego świata już). I ci beznadziejni wokaliści (JPRL!)- oprócz Cugowskiego.
Trochę jak z Budką, mam z Perfectem – też płytę miałem, kiedy wyszła – tylko jakoś nie było tam ognia – jak przy Republice, Maanamie – na przykład.
Możecie się śmiać – ale nawet Lady Pank – w swoim rodzaju, ceniłem wyżej – grali nowocześniej (wtedy nie bardzo się publicznie przyznawałem). A może to kwestia temperamentu – grali też dynamiczniej + dobry wokal.
A propos youtuba – znajdźcie sobie koncert Niemena razem z SBB w Niemczech.
Szkoda, że takiego Niemena mało i z się zaplątał na śmierć w te kable od syntezatorów (solo występ w Opolu? – i czon stalowy).

@egzegeza tekstów piosenek
ale żeście pojechali w rapiery analityki tekstowej;
a mnie się wydaje, że 99% to jednak muzyka, a jak się trafia dobry/pasujący tekst,
to super, ale najpiękniejsze, najbardziej trafne frazy, nie znaczą nic, bez dobrej muzyki i jej wykonania – z wokalem włącznie;
niech każdy zrobi własny rachunek sumienia – ile jest dobrych piosenek (celowo nie piszę popularnych) – gdzie tekst jest taki se, a całość i tak wymiata;
dawno temu, chyba w dużym formacie na ostatniej stronie były tłumaczenia bardzo znanych piosenek; pewnie często były celowo dobierane tak, aby pokazać, że ich teksty nie były świetne (a często wręcz na przeciwko);
bo jednak najpierw muszą słuchacza porwać dźwięki muzyki;
żeby dostrzec zalety tekstu – trzeba przestać (po części) słuchać muzykę;
a żeby analizować tekst-to w zasadzie muzyka musi się stać tłem (niemal nie istniejącym dla analizującego)

@autobus Arabów/mahoniowy gość/Ragazzo da Napoli
Dodanie elementu interesowności materialnej do zdrady (która zawsze boli),
Miało pokazać najwyższą/najgorszą formę zdrady.
Zabawne – że to są opisy wyobrażenia tej najgorszej zdrady, bo zdecydowana większość mieszkańców PRL-u, nie miała realnego kontaktu ze światem, który był w ten sposób opisywany.
*dygresja – z tytułu uprawiania sportu na meczach/turniejach mieszkaliśmy w hotelach „orbisowskich” – czyli najlepszych w danym mieście; ależ to były smętne, ziejące pustką miejsca – mam na myśli restauracje z dansingami, gdzie nawet przy muzyce na żywo – było kilka osób (w tym kobiety lekkich obyczajów, cinkciarze itd.); takie były realia lat 80-tych;
Systemowi, w ramach indoktrynacji społeczeństwa udało się zaszczepić fałszywą dychotomię:
Mieć czy być – innymi słowy albo możesz być dobrym/prawidłowym obywatelem – nie goniącym za mamoną,
Albo – jesteś nic niewart, skoro cenisz pieniądze (prywaciarz i „spekulant” jako synonim zua).
Dlatego najniższym stadium zdradzającej kobiety była ta, która nie tylko zdradziła, ale osiągnęła też z tytułu zdrady, korzyści materiale w formie obcych ideowo $$$.
A koleś z paszportem zachodnim też był projekcją, marzeniem na możliwość ucieczki do lepszego świata poprzez małżeństwo – więc gość z tym paszportem był przez lokalsów najgorszym wrogiem; to dotyczyło wszystkich demoludów – ładnie to opisywał Škvorecký
@ brak rocka w latach 70-tych + czego się słuchało
No skąd mieliśmy wiedzieć o innej muzyce niż to co było dostępne w oficjalnych mediach?
– dom – odbiornik TV + 1 radio tranzystorowe + u mnie np. ojciec coś tam próbujący w młodości na fatalnej, polskiej gitarze akustycznej, nie znający chwytów barowych
– TV – „festiwale” – typu Opole, Kołobrzeg, Sopot – łatwo zobaczyć kto i co tam grał; wyjątkiem była Abba – jedyny realny powiew „świata” – raz i już
– Radio – królował 1 program polskiego radia (na wakacjach zawsze „Lato z radiem”), jedyni wykonawcy jakich pamiętam, to Smokie i Bonnie Tyler (oprócz archaicznych dla mnie programów Kydryńskiego z królującą muzyką francuską)
3 program – ktoś musiał powiedzieć ci, że istnieje + musiało się mieć powód i możliwość słuchania radia (u mnie – otrzymany w prezencie magnetofon kasetowy Grundig – na początku próbowałem coś nagrywać przez mikrofon z radia w 7-mej klasie)
– brak kasy – generalnie młodzież dysponowała symbolicznymi kwotami
– brak dostępności sprzętu, który był dodatkowo drogi w porównaniu do dochodów „zwykłych” ludzi
– brak szeroko pojętej kultury muzycznej – niestety zawodzenia z polskich kościołów pewnie każdy z was słyszał; nauka muzyki w szkole = jak to w systemie – pozorna lub żadna; ależ to się różni od doświadczeń życiowych wielu światowych muzyków, którzy poznali rzemiosło w „kościołach”; w PRL-u znajomość gry na instrumentach – w sensie powszechnym – śladowa; a generalnie zawód muzyka – otoczony niby szacunkiem (filharmonia, orkiestry dęte) – ale bez etosu i realnego szacunku
– sam próbowałem z kolegami grać w liceum – zero wiedzy, zero wsparcia = szybkie zniechęcenie – nie powtórzysz riffów Deep Purple – bez sensownej gitary, przetworników, wzmacniaczy; wiedza o tym jak fizycznie coś zagrać nie spłynie na ciebie od ducha świętego
Podsumowując – jak każdy system totalitarny – PRL marnował potencjał/talenty na powszechną skalę,
I w sumie – tych kilkudziesięciu/kilkuset (?) – muzyków, którzy się pojawili – to i tak coś w rodzaju „cudu”.

@ gini
autobus – gwałt zbiorowy – tak! + chyba jednak kwestia indywidualnych wrażliwości odbiorców = mnie też od zawsze raził ten autobus, w odróżnieniu od tekstu Zwoźniaka czy „mahoniowego gościa” (błyskotliwe)
@ panna z dzieckiem niebiałym – no tak, rzeczywiście nie jestem ze środowiska, które uważa, że każda kobieta to puszczalska; ot paradoks utworów adresowanych do szerokiego kręgu odbiorców
@ opowieści „bywalców”
zdecydowanie warto brać dużą poprawkę na wszystkie „autentyczne” elementy w opowieściach ludzi ze środowiska, gdzie wielkie ego, wyjątkowość – znajdowały potwierdzenie w „sławie” (a choćby i na miarę PRL-u), a oni jeszcze rywalizowali między sobą na bardziej barwne historie (autopromocja dotyczy każdego niemal artysty)
@ Felicjan – no jednak nie; dotarło do mnie, że ta interpretacja, to kwintesencja naszych „kościelnych” zawodzeń (gorzkie żale przybywajcie)
@ Korba
ale realia radia lat 80-tych – to jednak była inna rzeczywistość – jak ta dyskografia Beatles, w programie IV
@ 3 program
prywatnie to po latach, poczułem całkiem spory zawód, o jak wielu ważnych i dobrych wykonawcach rockowych nie padło tam ani słowo;
jasne – na warunki systemu totalitarnego, to 3 program to było coś, w porównaniu z innymi państwami bloku, ale też trochę się zżymam obserwując tę aureolę (zgasłą już) autorytetów i wszechwiedzy;
@covery
jako wieloletni mieszkaniec Czech – zobaczyłem jaka była skala oferty czeskich wersji muzyki światowej do roku 1990; w zasadzie tylko poprzez czeskie covery Czesi poznawali światowe hity; do tego stopnia, że raz doszło niemal do rękoczynów, bo próbowałem wyjaśnić Czechowi, że utwór „dziewczyna o perłowych włosach” napisał węgierski zespół Omega; do dziś mi nie wierzy i darzy szczerą nienawiścią za próbę podważania oczywistych faktów, bo to przecież czeska piosenka.

@ergonauta / Wrocław
ja się załapałem na początki Klaus Mitffoch i Lecha Janerki (to jest paradoks, kiedy się zna jego życiorys – Wro, jak wszystko w prl-u to były w sumie małe środowiska),
a kiedy „zakładasz” rodzinę w 2 poł.lat 80-tych (a zaraz system się zmienił) to i muzyka była passe – więc nie, nie słyszałem Kormoranów
@ muzyka poprzez własne dzieci
a czy wróciliście do muzyki, poprzez proces pokazywania własnych doświadczeń dzieciom – ja miałem okazję zabrać 13-letniego syna na koncerty Deep Purple i Motörhead (w końcu miałem z kim), a potem syn zgrywał mi później muzykę na MP3 – już dużo nowszą (czasy torrentów)- więc się nieco doedukowałem;
@igor
@ śpiewy ogniskowe
tak! dżem, przeżyj to sam, ale NIGDY Jolka! (ona zdaje się królowała w tzw.wolnych na imprezach?)
@szanty – najgorzej!

@Korba
Takie wspomnienia pokazują jak bardzo różny był PRL.
Jako rocznik ’64 – kiedy miałeś strajki, my w liceum „szaleliśmy” na „domówkach” (używam tego określenia, choć my mówiliśmy „imprezy”, działy się w mieszkaniach, rzadko w domach – kiedy rodzice „wybyli”) – przy muzyce Maanamu i innych polskich zespołach (nie, nigdy nie było Budki Suflera).
Nawet pomimo stanu wojennego, to mieliśmy po 1980 nagłe poczucie swobody i zmian na lepsze (ponurość zapanowała około 83/85 – i trwała aż do końca systemu).
Taka anegdota – rok 1982, stan wojenny, godzina milicyjna, a kolega angażuje mnie jako kierowcę (nie mam jeszcze skończonych 18 lat, ale mam prawo jazdy) na wyjazd z Wro od Jeleniej Góry na festiwal, gdzie ma grać Republika.
W umówiony dzień trafiam do mieszkania, gdzie mieszka dziewczyna nazywana „królową Punku we Wrocławiu” – niejaka Kaśka). Matka dziewczyny daje mi dowód rejestracyjny i kluczyki do dużego fiata (125p) z pełnym bakiem. Jestem przedstawiony jako doświadczony kierowca (!)- i jedziemy w 5 osób. Pierwszy raz w życiu jadę czymś większym od malucha, pierwszy raz w życiu na trasie poza miastem. Szczęście, że ruch wtedy był mniejszy, a przez stan wojenny, jeszcze niższy. Na koncercie Kaśka pankówa znika gdzieś z hipisami wąchać klej. Muszę czuwać na godziną powrotu, żeby nas godzina milicyjna nie złapała. Martwię się co powiem matce Kaśki, jeżeli jej nie znajdziemy. Na scenie Lombard jeszcze z Kwietniewską. Republiki widzimy tylko początek – bo czas wracać. Po drodze 2 razy zatrzymują nas patrole – i nic się nie dzieje – bez kłopotu puszczają nas dalej – auto kierowane przez niepełnoletniego + 4 pasażerów – miałem tylko taki czerwony dowód „tymczasowy”. Docieramy do Wro już po godzinie milicyjnej, zatrzymuje nas patrol – i znów puszczają.
Także zero kombatanctwa – ot przypadkowo – nie zabiłem nikogo autem, nie zwinęła nas milicja. W sumie taka młodzieńcza historia jak amerykańskich filmów, ale w PRL-u.

@Martin_S
@Przeżyj to sam – po alko
może chodziło o to, że piosenka Lombardu uchodziła za coś w rodzaju protest songu (!) wobec wadzy (Fedorowicz), a Jolka, to o jakichś przegrywach jest w sumie?
@Ponury Bankowiec
>pod strzechy trzeba iść z Moniuszką i ChopinemJerry Wexler – ważna figura w Atlantic Records<
etc. – ci z wydawnictw byli dobrzy w kupiectwo (tutaj akurat muzyczne) – to inna kategoria ludzi i inna skala biznesu – oni umieli w biznes (więc też w muzykę);
A sceny wyśmiewające młodzież z długimi włosami, grającą na gitarach były w wielu filmach/komediach produkowanych na "zachodzie".
Myślę, że potępienie/niezrozumienie przez pokolenie rodziców (symbolicznie Lem I Mrożek) – wiązało się z rygoryzmem i okowami społecznymi w jakich ich ukształtowano. No bo nikt, kto ma długie włosy, nie może osiągnąć sukcesu, być pełnoprawnym członkiem społeczeństwa itd. (a w ogóle – "to dajcie spokój z tym bigbitem"). Do dziś zachowałem, zapisane pięknym kaligraficznym pismem, zeszyty ojca do polskiego z liceum (lata 50-te). Zeszyty pełne bzdur, gdzie jedną z postaci opisanymi w temacie lekcji i notatce, był znany polski literat: Jan Cyp Norwid.

@Wo
starałem się w skrótowej formie wytłumaczyć koledze @Martin_S, że odbiór na przykład „przeżyj to sam” – był bezpiecznie „opozycyjny” i tutaj nie ma wspólnego mianownika z Jolką (zupełnie nie opozycyjna); piosenka Lombardu ma jeszcze jedną wyższość przy śpiewach ogniskowych – generalnie większość uczestników nie zna tekstów; ale jak jest taki refren jak: „przeżyj to sam!”, „hej sokoły!” – to nawet najbardziej pijani, najmniej muzykalni uczestnicy dostają wiatru w żagle;
Kaczmarski – to też skrót – głównie na piosenki znane/poznane z kaset Przeglądu Piosenki Prawdziwej w Olivii, z roku 1981; wiele z nich było ostrych i poza cenzurą

@Jan Rudziński
wygląda na to, że prawie każdą uwagę ogólniejszego charakteru, a dotyczącą PRL-u,
trzeba opatrywać informacją, jakiego okresu dotyczy wypowiedź, oraz regionu/miasta.
Adapter – wyglądał na archaiczne urządzenie w połowie lat 70-tych, nawet dla mnie, 10-latka. Teraz sprawdziłem, że ostanie adaptery wyprodukowano w roku 1972, ale to było urządzenie popularne w latach 60-tych;
Nie negując więc ewentualnej powszechności adapterów – w drugiej połowie lat 70-tych – to nie było urządzenie powszechnie obecne w domach (tak – tych, które odwiedzałem).
W drugiej połowie lat 70-tych – radio Luxemburg w ogóle nie istniało w sferze świadomości wczesno-nastoletniej młodzieży (coś tam dźwięczało, ale raczej w kategoriach -„legendy”). Może dlatego, że jakość odbioru lokalnego radia była nieporównanie lepsza, ono zdaje się na falach krótkich nadawało (?) – serio marnie to było słychać. A może dlatego, że jednak dużo większą rolę odgrywała w tym czasie telewizja? A może jako w pełni zindoktrynowane dziecko – nie mówiono o tym radio nic w telewizji, ani nie pisano w prasie, którą czytałem – „Świat Młodych”, „Płomyczek/Płomyk”?

@WO
to bardzo pouczające – w zasadzie, z powodu braku realnego kontaktu
z inkryminowanym urządzeniem, byłem przekonany (błędnie jak się okazuje), że jego poprawna nazwa to rzeczony „adapter”; no i może jednak też ten wygląda?
określenie gramofon – jasne – znane i ważne – dla każdego, komu udało się mieć Fryderyka, ale i Emanuel – też dawał radę;
gramofony z „pewexu”/zachodu – w większości nierealne marzenie;
a tutaj proszę – Bambino – też całe życie mówiło prozą.

@Niziurski/Nienacki
dzisiaj nie wróciłbym do Nienackiego – szczególnie, kiedy okazało się co był za człowiek;
A do Niziurskiego tak! – zawsze uśmiech się pojawia na widok stojących na półce jego książek i przelotne odczytywanie grzbietów z tytułami

@ergonauta
prawda?
zdałem sobie sprawę, jak bardzo daleko od tego, co nas interesowało było pokolenie naszych rodziców, dziadków; skoro tęgie, kanclerskie głowy też nie rozumiały jak ważna dla nas – młodego pokolenia była muzyka;
po entuzjazmie big bitu – system skutecznie wyciszył muzykę do roku 1980;
a starsze pokolenia w ogóle nie rozumiały znaczenia eksplozji muzycznej po 1980- dla nas „młodzieży”; żyliśmy w osobnych światach, a różnice pogłębiły się po roku 89

@WO
@ dzieciństwo – s t r a c h y
O to to – piwnica z węglem – poniemiecka kamienica:
– zwarta zabudowa, fasady czarno -szare (minęło 30lat bez remontu – rok, ’70, mam 6 lat),
Ponure wrażenie – dużo przyjaźniej wyglądały nowe, żółte 4-piętrowe bloki zbudowane za Gomułki.
– klatka schodowa duża, obszerna, wysoka, ale NIGDY (niemal) nie działało światło na korytarzach (ukradzione żarówki?)
– więc na 2 piętro biegiem w półmroku – tylko doświetlenie przez szklany dach nad schodami
– mieszkanie – to podzielone na „pół” poniemiecki lokal – 2 rodziny w sumie 8 osób, w 4 pokojach
– do wspólnego użytku łazienka z WC – ale twoja matka jest skłócona z tymi „sąsiadami” – korzystamy tylko z WC, z wanny – nigdy; wchodzenie i wychodzenie z mieszkania – odbywa się chyłkiem, z nasłuchiwaniem, czy nie ma w przedpokoju „sąsiadów”; nigdy z tymi ludźmi przez 8 lat relacje nie wyszły poza „dzień dobry”
– p i w n i c a
Już sama droga – po schodach i w ramach opisanej – ciemnej klatki schodowej to groza.
Taka sama droga do śmietnika na zewnątrz budynku.
– węgiel i piec
Często jesteś sam. Widziałeś nie raz, jak ojciec palił w piecu. Z nudów (?), postanawiasz samodzielnie rozpalić w piecu.
W końcu masz 7 lat i wiesz co trzeba zrobić.
Najpierw należy zapalić gazetę.
Zapalasz gazetę.
Okazuje się, że gazeta, która nie jest „zwinięta” – tylko jest dużą płachtą – po zapaleniu – uzyskuje magiczną zdolność lotu – trochę jak latawiec. Patrzysz w osłupieniu jak płonąca gazeta mknie w stronę sufitu (wysokie poniemieckie mieszkanie).
Gazeta spala się całościowo i opada w dół w formie popiołu. Nie ma innych skutków.
Dociera do ciebie, że w sumie mogło się zapalić/spalić całe mieszkanie od tej gazety.
Ale miałeś fart – trzeba tylko było posprzątać popiół – rodzice nigdy się nie dowiedzieli.
To był chyba taki strach – w ramach top 5 moich.
Bo jednak numer 1, kiedy myślałem, że trafię jako 7-latek do więzienia, za wybicie stałego zęba (jedynki), koleżance z klasy, której matka była nauczycielką w mojej podstawówce. Połówka cegły, którą miałem w ręce – niechcący i w sposób niekontrolowany wylądowała na twarzy koleżanki (dziewczynki w tym wieku były często silniejsze i w ramach „zabawy” – stałem się ciałem (razem z ręką i cegłą) – bezwładnie poruszającym się dynamicznie (?).

@errata
na końcu Pancernych ginie ruski oficer, który dzielnie Kłodzko z załoga rozminował!
Olgier ginie wcześniej – nie pokazali, tylko opis był;
ja mogę zrobić listę zabitych w wielu filmach – a minęło ponad pół wieku

@Bastian
Polskie drogi to ja już miałem 12/13 lat – byłem doświadczonym oglądaczem śmierci wojennych; kłopot, że zacząłem kiedy miałem 5/6/7 lat i wtedy to niekoniecznie rozumiesz fabułę, ale umieranie – tak;
btw – we wspomnianym wcześniej amerykańskim filmie Atak! (Attack!, 1956) – jest scena długiego umierania jednego z bohaterów, którego rozjechał i stał na nim czołg – a on umierał pod gąsienicą;
fobia antyniemiecka + PIS = jasne,
btw – na mnie się to nie sprawdziło, ale dzieciństwo takie se;
zresztą rozumiem, że takie wspólne francusko-niemiecko – angielskie obchody zakończenia wojny – pomagają zasypać wojenne rany i niwelować niechęć/nienawiść z powodów historycznych zaszłości (kiedyś mnie to zdziwiło, ale rozumiem i popieram)
a akcje typu Wołyń pamiętamy – tylko podsycają animozje i niczemu konstruktywnemu nie służą

@WO
racja – „inwestowanie” w nieużywaną porcelanę, kryształy – działo się i w PRL-u;
mam po rodzicach całą kolekcję – NIGDY nie używanych zestawów do kawy, kryształów itd.; najlepsze – one dalej sobie stoją NIEUŻYWANE w serwantce – „bo szkoda”;
@ ergonauta
ale mię tutaj zabrzmiało echo TV i prasy z PRL-u;
popatrz na to szerzej:
– po 1 wojnie podsycano i pielęgnowano animozje narodowościowe w całej Europie;
no to skończyło się 2 wojną i masakrą na niespotykaną skalę
– od chwili, kiedy wiadomo było, że Niemcy przegrają zastanawiano się co dalej z Niemcami; jedną z koncepcji był plan Morgenthaua – Niemcy zaorać, rozdać porcięta i fujarki – niech świnki i owce pasają;
– dodatkowo po 2 wojnie okazało się, że ruscy na poważnie chcieli by do Atlantyku dojść wraz ze swoją koncepcją na szczęście ludzkości + czołgami w celu realizacji
– a kiedy Brytyjczycy chcieli wznowić produkcję garbusa (przykład) – to okazało się, że nie ma kim tego zrobić – bo WSZYSCY Niemcy byli w jakiś sposób powiązani/umoczeni w faszyzm
Nie było wcześniej takich totalnych systemów.
I wiem, że to może być oceniane jako niesprawiedliwe – ale coś trzeba było z tymi Niemcami zrobić. I nie było wcześniej takich wyzwań.
Wg mnie – udało się nieźle – powstało demokratyczne państwo/społeczeństwo – bez żadnych asocjacji i sentymentów z akwarelistą.
To jest trochę podobne do transformacji demoludów po 89 roku.
Teraz po latach łatwo potępiać Balcerowicza (skrót).
Ale w 89 roku – NIKT nie miał wiedzy jak zrealizować transformację, bo nie było wcześniej takiej sytuacji i na taką skalę.
I znów – udało się jednak ok (piszę „jednak” – bo w dla wielu, w indywidualnych losach to było niesprawiedliwe).
Ale transformacja mogła też się skończyć jak w innych byłych demoludach – stworzyła systemy oligarchiczne (paradoks dla wielu Polaków – w Czechach jak najbardziej TEŻ). I teraz można sobie wybrać – co lepsze + na ile w naszej sytuacji (system zbankrutował – dosłownie), były możliwe alternatywne rozwiązania.
Jest takie czeskie porzekadło: „po bitvie, kazdy je general”

@WO
mam też klasery ze znaczkami, które dziś stały się makulaturą – to również miała być forma kumulacji bogactwa – jak ładnie to opisał Hrabal a sfilmował Menzel (Obsługiwałem angielskiego króla); do dziś mam też jakieś 2-3 egzemplarze książek z PRL-u, bo jak już udało się „upolować” – to kupowałem na przyszłą „wymianę”, sprzedaż itd.
@janekr
@panslawizm
Kroch – cudowny erudyta z ogromną wiedzą – polecam go każdemu, ALE on opisuje Czechy, których dawno już nie ma – bo totalitaryzm zniszczył wczesniejsze realia do gołej ziemi – zostały tylko mury; ludzie zupełnie inni
a wspomniany Karel Havlíček Borovský – to jest piękny przykład, że jeżeli pojawiają się światli ludzie, ale to co głoszą jest sprzeczne z wolą, wizją większości – to go się marginalizuje/eliminuje; Karel Havlíček Borovský i jego prace/poglądy nigdy nie były istotne w ramach Odrodzenia Narodowego w Czechach, bo zaprzeczały jasnej, spójnej wizji; to my Polacy dostrzegamy, że prawidłowo oceniał Rosję + garstka Czechów to widzi – nawet dziś

@Gammon No.82
antygermanizm był niezbędny gdyż:
1/ Panslawizm/nacjonalizm – musiał uwzględniać, że te Niemce to silne i liczne, więc w mordę mogą dać; potrzebny był protektor (krysza) – a przecież ruscy to Bracia (szczególnie, jak się nie miało żadnych realnych doświadczeń jak wygląda ich wizja braterstwa)
2/ system po 2 wojnie dla całego bloku (nie tylko u nas) musiał znajdować racjonalizację dlaczego jesteśmy w „strefie wpływów” + dlaczego stacjonują u nas ruskie czołgi + mieliśmy własne doświadczenia, że jednak na tygrysy to visy nie są skuteczne
3/ każdy system niedemokratyczny/totalitarny potrzebuje WROGA – takiego czytelnego, żeby skutecznie działała propaganda o indoktrynacja;
W każdym aspekcie – to się spinało – historycznie, kulturowo, ideologicznie;
i niestety – to jest skuteczne – co widać i na naszym przykładzie (rudy dziadek z wermachtu)

@Gammon No.82
sorry – przecież nawet tutaj konieczne jest stosowanie uproszczeń, skrótów;
WSZYSCY Niemcy – to generalizacja, mająca pokazać skalę wyzwań/zjawisk;
nie aspiruję do bycia najmądrzejszym/wszechwiedzącym – staram się wykorzystać możliwość poszerzenia horyzontów – własnych, w oparciu o uwagi/inspiracje PT Komentujących;
btw – w Dachau nie była masowo więziona kadra zarządzająca przemysłem

@errata
@kmat
my bad – chodziło Ci o Niemcy, a nie o nas – tutaj racja i pełna zgoda;
btw – byłe NRD + afd = jak to ładnie się spina z mentalnością byłego RWPG

@redezi
no jednak kraje demokratyczne (mniej lub bardziej) i Chiny w jednym worku,
to jednak zdecydowanie – NIE!
Europa – masz rację z tą biedą karmiącą nacjonalizm – i Europa Wschodnia dobrze to ilustruje; „Zachód” woniej ulega trendom, bo jest stabilniejszy wielopokoleniowo ekonomicznie, co odbija się w polityce;
USA – byt osobny/wsobny, ale powtórzę raz jeszcze kluczowe słowo DEMOKRACJA,
której absolutnie nie ma w Chinach – i to jest ta kluczowa różnica

@kmat
kompleksy – kluczowe słowo dla analizy krajów byłego RWPG
co do Bismarka/akwarelisty – to jestem sceptyczny, gdyż realna wiedza historyczna to coś, co nie istniało/nie istnieje w tych krajach w sensie masowym;
to czym ludzie się posługują to efekt lat propagandy + uprzedzenia, stereotypy i wieloletni brak kontaktów ze światem + pokolenia z państwową cenzurą wszystkiego;
moja żona, po latach naszego mieszkania w Czechach, celnie określiła ten kraj:
skansen

@embercadero
no właśnie – Kobranocka!
tutaj tyle pisania o Budce – ale ja teraz widzę, że z perspektywy czasu – to oprócz tego początku w roku 1980 – i ikonicznych Republiki i Maanamu – później ulubione:
Big Cyc – i kaseta z leninem w irokezie, a potem Kobranocka!
ALE,
tylu to fachowców lepszych ode mnie, a NIKT słowem nie wspomniał jednego zespołu:
Brygada Kryzys!!!
Miałem kolegę, którego matka mieszkała w RFN-nie, więc miał dostęp do płyt (i czasopisma Bravo z plakatami!!!), oraz środki na zakup super sprzętu – wielkie głośniki Tonsilu, super gramofon, reszta z pewexu (technics);
i u tego kolegi urządzaliśmy pierwsze przesłuchania płyt, które przysyłała mu matka (wg wysłanej listy życzeń); sprawę ułatwiał fakt, że matka była za granicą na stałe, a ojciec bóg wie gdzie (też na stałe) – a my w LICEUM i permanentnie wolna chata! (biedni ci sąsiedzi)
I tylko 1 raz szczena mi całkiem opadła po odpaleniu polskiej płyty:
właśnie Brygady Kryzys
Nikt wtedy -1982/83 (?) – tak w Polsce nie grał / nie brzmiał.

@Andres Vierny
język polski dla Czechów rzeczywiście brzmi zabawnie, ale inaczej niż czeski dla nas; ja tutaj nie czuję się fachowcem, bo kiedy poznałem biegle język i realia, to zobaczyłem/zrozumiałem, że nasze relacje (Polacy/Czesi i odwrotnie) nie się równowartościowe; aby uniknąć nieporozumień – będzie komunikat o charakterze uogólnienia/uproszczenia: Polacy mają wobec Czechów ogrom sympatii i idealizują tę nację; Czesi (odrobinę pisałem o tym w tym wątku) – niestety nie mają o nas dobrej opinii (komuna się dołożyła do istniejących historycznie stereotypów) – więc nie zdziwcie się, kiedy odczujecie, że jesteście traktowani z pogardą/wyższością; na szczęście – żeby to wyłapać, to z reguły trzeba świetnie władać językiem miejscowym + znać mentalność (żeby umieć odczytać sygnały); dlatego najczęściej wszystko pozostaje niezauważone – i w sumie dobrze; ja tylko psułem czasami rodzinne wyjścia, kiedy reagowałem, a czasami dochodziło do nieprzyjemnych eskalacji; uwaga – to co napisałem, nie oznacza, że nie istnieją mili, ujmujący Czesi;
to jest kolejna właściwość krajów byłego rwpg – lepiej być ekspatą na „zachodzie”; nawet jeżeli lokalni ludzie mają uprzedzenia/stereotypy – to zostali nauczeni, żeby się nie odzywać, bo czasami można i na policję z tego tytułu trafić

@Andres Vierny
@Czesi
ale książkę Medka polecam – to jest dobra przeciwwaga dla różnych hagiografii;
ja bym kilka kwestii opisał głębiej i pod innym kątem, ale na pewno warto tę książkę przeczytać;
ja to jestem już spaczony, i jak coś nie ma głębi tego co jest w książkach Majewskiego, to mam poczucie straty czasu;
najlepsze – nadal brakuje porządnej monografii całościowej o historii Czech i zostaje sędziwa praca Orzechowskiego i Hecka z roku 1968; ale ją też polecam, bo bardzo można się zaskoczyć, co cenzura przepuściła w tekście opisującym „brantni” naród na przykład w kontekście Protektoratu;
Antoni Kroch – kapitalnie opisuje tak naprawdę CK Monarchię, a nie Czechy;
i po lekturach jego książek, to myślę, że nieco szkoda tego upadku Monarchii,
pomimo tego, że była niby „niemiecka” (ironicznie piszę w nawiązaniu do tego co padło dziś wcześniej)

@Martin_S
ja to piszę nieco inaczej niż Medek (Dobry den), bez prób analiz filologicznych, ale z uwzględnieniem spojrzenia pod innym kątem:
1/ tło „psychologiczne”/ „historyczne”
– należy pamiętać, że Czesi nie są spontaniczni, od dziecka są uczeni powściągliwości w okazywaniu uczuć; dlatego wszyscy wszystkim mówią „dobry den” (ale bez uśmiechu) i nic więcej – to jest dla nich imperatyw;
– to zjawisko pogłębiła (stworzyła?) komuna, która w Czechosłowacji była dużo twardsza, więc model wychowania dzieci – aby były „niewidzialne”; to jest kapitalne określenie, którego użył David Cerny w rozmowie ze Szczygłem w gazecie wyborczej, wiele lat temu;
Czyli musimy rozpatrywać 2 wersje Czechów – „publiczną”, między ludźmi i tą nieoficjalną, dla obcokrajowca – nieczęsta sytuacja.
Bo Czech „publiczny” – jest często spięty, nieswobodny. To dlatego tak trudno nawiązuje im się niezobowiązujące, spontaniczne small toki. My jesteśmy dużo bardziej swobodni w niezaplanowanych, spontanicznych kontaktach.
– dalej – Czechy to jest bardzo jednorodny wizualnie naród – sami „biali”, obcokrajowcy nie byli częstymi gośćmi za komuny – oprócz Pragi
– czyli Czech widzący białego „na ulicy” -spodziewa się Czecha i tutaj śurprajz:
2/ Czesi bardzo uważnie nasłuchują – jakiego akcentu używają rozmówcy, bo nie jest używany jeden język czeski – tylko +/- 3-4:
– „morawski” – w uproszczeniu Brno i dużo kawał Czech „dookoła”
– „śląski” – czyli Ostrawa i generalnie północna część Czech wokół
– „środkowo-czeski” – tak od Pilzna do Pragi + ten sam teren na linii PN-PD
– język, którym posługują się mieszkańcy Pragi
– nieużywany, ale istniejący (np.TV, teatr) – język literacki
I Czesi naprawdę to słyszą i od razu „lokalizują” rozmówcę.
3/ miałem bardzo wiele okazji by się przekonać, co się dzieje z ludźmi, kiedy nagle, zamiast czeskiego słyszą język polski: w skrajnym przypadku – widziałem transformację człowieka w kamień – zero reakcji, brak oznak percepcji; najbardziej spektakularny przypadek – człowiek udawał, że mnie nie widzi i szybko się oddalił; były też wersje – że mnie nie słychać (czemu zaprzeczała reszta oznak życiowych);
Dodatkowo – dochodził stres – że nie jestem Czechem (!!!) + i że co gorsza jestem Polakiem (!). To wszystko dziedzictwo komuny (?).
Podsumowanie nr 1: język polski – jako narzędzie paraliżujące Czecha
Kilka razy w ulicznych pyskówkach świadomie przechodziłem na polski – i od razu był koniec awantury. Nawet zacząłem tego wariantu używać w sytuacjach konfliktowych w innych krajach – np. kiedy tłumaczą ci w recepcji hotelu, że twoja potwierdzona rezerwacja gdzieś im „zaginęła” (i robią to arogancko); nie zawsze dawało to skutek, ale chociaż sobie ulżyłem + nic lepiej nie oddaje emocji niż własny język
4/ Czech swobodny, rozluźniony i jego reakcja na język polski:
tutaj żadna nowość – każdy kto miał okazję widzieć reakcję obcokrajowców na szybko wypowiadany język polski – musiał zauważyć (czasami) nieme osłupienie w reakcji na nasze dźwięki; Franek Dolas w scenie z przesłuchania to dokładnie oddaje. Nacja nie ma znaczenia. Czeski jest „śpiewny”, miękki, trochę melodyjny – a polski twardy, z tymi wszystkimi dziwnymi sz, cz, rz itd. – co jest dla kogoś posługującego się językiem słowiańskim zaskakujące (nie tylko dla Czechów)
5/ ale – dochodzi jeszcze kontekst – bo jak pisałem – nie mamy najlepszej opinii u Czechów, więc to nasze brzmienie, bywa często wykorzystywane w czeskich produkcjach o charakterze „kabaretowym”; tutaj najlepszy przykład to łatwa do znalezienia na yt czeska reklama t-mobile; reklamę robiła znana i światowa agencja reklamowa; ten krótki filmik jest kwintesencją czeskich stereotypów na temat Polaków; i w takim kontekście język polski staje się jeszcze bardziej „śmieszny”
6/ okrasą tych perypetii językowych są tzw.fałszywi przyjaciele – czyli słowa, zwroty, które w obu językach brzmią tak samo, ale mają zupełnie inne znaczenie;
łatwo można je sobie wyguguglować
No więc nie jestem pewny, czy tak do końca o tym myśleliście, czytając, że język polski jest śmieszny dla Czechów.
Medek (pół Czech, pół Polak) twierdzi, że polski sprawia wrażenie mowy sepleniącego dziecka. Pewnie ma rację.
Mnie się nie udało spotkać Czecha, który umiałby to tak opisać.

@airborell
zobacz znaczenie współczesnego czeskiego słowa:
„švejkování”
to jest absolutnie pejoratywne określenie, pozbawione uroku, ironii czy humoru oryginału; u nas odpowiednikiem byłby określenia – symulant (taki co idzie na lewe L4), czy bumelant – taki, który robi wszystko, byle nie pomóc w realizacji planu produkcji;
z czego to wynika?
otóż socjalistyczne społeczeństwo nie może tolerować tego typu zachowań, tzn.wymigiwania się od obowiązków (wobec ojczyzny, kolektywu itd.) – pod pretekstem bycia idiotą;
powtarzano to szkole przez 40 lat (od roku 1948) = i tak to odbierają Czesi;
zresztą przed 2 wojną Haszek też był atakowany przez „patriotów” za kalanie świętości;
po wojnie system skancelował Haszka z innych pozycji – braku aktywnego udziału Szwejka (czy tam jego postawy) w wyzwaniach socjalistycznej republiki;
a cała przedwojenna Czechosłowacja była całkowicie i na zawsze „potępiona” w ramach czeskiego systemu szkolnego, więc nikt nie miał jak odczytywać tego co zawarł w powieści Haszek; to mogli zrozumieć/odczytać wyłącznie ludzie edukowani przed rokiem 1939 i to dzięki nim Kroch mógł o tym napisać

@airborell
ok – możliwe, że nieprecyzyjnie opisałem to co chciałem przekazać;
dodatkowo – błędnie założyłem, że jak zdecydowana większość Polaków,
ma miejsce bezpośrednie przełożenie tego co opisał Haszek na współczesne realia Czech;
@jugger
Legion Czechosłowacki – historia ciekawa + po powrocie, legioniści stali się grupą z podobnymi wpływami w przedwojennej Czechosłowacji – jak u nas sanacja – też towarzysze broni

@Gammon No.82
Język morawski (cz. moravština) – odmiana języka czeskiego używana na Morawach
jest sporo wyjaśnień/info w necie;
1/czeski morawski, ale taki stosowany na co dzień – aż tak bardzo nie różni się od czeskiego z „Czech”; kluczowe, że Czesi słyszą te różnice – obcokrajowcy bez znajomości czeskiego – niekoniecznie;
2/ jak ktoś chce psa uderzyć to kij się znajdzie – tzn. oczywiście, są miejsca na Morawach, gdzie ludzie używają dialektów – ale to są jakieś marginalia, gdzie jacyś zabawni „separatyści” starają się „doprowadzić” do oddzielenia Moraw od Czech; to są kompletnie nieistotne kwestie, bardziej natury humorystycznej niż realnej;
trzeba uwzględnić ważną kwestię – Czechy mają 1 wielką Pragę – za 15% populacji (1,5mln) i pewnie z 20-30% udziałem w PKB, a dalej jest Brno i Ostrawa (+/-350K), a czwarte Pilzno ma już tylko 140K mieszkańców;
więc istnieje nie tylko „umowny”/”realny” podział na 3 regiony – „czechy”/morawy/ostravsko,
ale jeszcze jest 4 miejsce – Praha – jako stolica i miejsce ogniskujące „niechęć” reszty kraju (i vice versa); niby żartobliwą niechęć, ale mającą często realne skutki
i w opisanym kontekście podziałów regionalnych – w sumie drobne kwestie różnic językowych, urastają do rangi „ważnych”/istotnych różnic pokazujących odmienność;
na pewno nie chodzi o różnice jak u nas na Śląsku czy Kaszubach – o znalazłem końcu dobrą analogię.

@kmat
no właśnie – ja też uważam, że u nas po 45 powstała nowa, zupełnie inna jakość społeczna, i irytują mnie te analogie/paralele do „mentalności” folwarcznej itd.,
bo są całkowicie bezpodstawne
@gołe tyłki/ harcerze/skałty
to wywodzi się z popularności i rozwoju (uwaga ryzykowna teza tutaj) kultury fizycznej, jakie miało miejsce wśród bogacących się społeczeństw od +/- początku 20 wieku; ludzie zaczęli mieć wolny czas – i okazało się, że wydzielane serotoniny dobrze im na głowy robią = podobało;
te plenerowe akcje na świeżym powietrzu powiązano z krzewieniem nacjonalizmu (szeroko rozumianego) + te skałty dzieciom/młodzieży podobały;
w Czechach tzw ruch sokolski – był jednym z głównych elementów budowania poczucia narodowego;
masowe pielęgnowanie krzepy na świeżym powietrzu dotyczyło też kontaktów z wodą;
i pewnie brak strojów kąpielowych był przyczyną upowszechnienia pływania na golasa; no i społeczeństwo musiało być mocniej egalitarne niż np. u nas + zdecydowanie niekościelne;
Socjalizm wykorzystał fakt, że Czesi lubili pielęgnować krzepę na dworze, więc po 45 roku – dalej 100 tysięcy ludzi robiło fikołki na stadionie, który został do tego celu zbudowany – największy na świecie zresztą;
Czesi do dziś z ogromnym sentymentem wspominają, te tzw spartakiady – bo to miało zasięg całokrajowy, były eliminacje itd – i ekipy z jakichś głuszy z przejęciem wspominały, że do SAMEJ Pragi na centralne robienie fikołków pojechali.

@ ergonauta
żeby lepiej zrozumieć kwestie korzeni czeskiej świadomości narodowej podaję skrótowy opis/kanon – kto nie jest „prawdziwym” Czechem (obowiązywał do roku 1945):
– katolik
– emigrant
– arystokrata/szlachcic
– bogacz
* katolicyzm był państwową/oficjalną religią CK Monarchii i niechęć Czechów do kościoła katolickiego była elementem walki z Germanem; Husa Czesi dali na sztandary, bo był użyteczny – ale heloł – gdzie Rzym, gdzie Krym? – historycznie
@kmat
nu skąd tradycyjnie rozumiany konserwatyzm polityczny???
Czechy (jak wszystkie demoludy) – były deklaratywnie egalitarne + dawne elity wyeliminowano (wszędzie);
btw – jak mnie irytowało, że pomimo tego, iż w języku czeskim istnieją formy grzecznościowo-formalne (wręcz obsesyjnie przestrzegane!), to o ile nie miało się jasnych oznak ważności – każdy od razu przechodził na formę per „ty” (a jak do Polaka, to już obowiązkowo); za to, o ile rozmówca miał należne atrybuty – to nikt inaczej nie zwraca się niż: „Pane Profesore”, „Pane Doktore” (do dziś formularze urzędowe w Czechach zawierają rubrykę – „tytuł” – w bankach też!)
no i dalej – 40 lat izolacji – w aspektach edukacyjnych, naukowych, gospodarczych, brak znajomości języków, brak kontaktów z żywymi człowiekami (nawet w ramach „bratnich” krajów) = powstały skanseny, idealne dla populizmu;
a Klaus (celowo i złośliwie nie napiszę Profesor – ale prawie każdy Czech by mnie potępił!) – to emanacja WYOBRAŻEŃ o konserwatyzmie – i dotyczy dosłownie kilku osób, które uważały/uważają się za genialnych światowców (a powierzchowne objawy „szacunku” społecznego utwierdzają takich ludzi w ich poczuciu wyjątkowości)

@ Czechy/Czesi –
MUSIAŁEM:
wpiszcie sobie frazę: Czech President Caught Stealing Pen
i zobaczcie tę akcję – w wersji trwającej 1,43 minuty
Prywatnie to jest dla mnie kwintesencja pewnych zjawisk dotyczących Czecchów.

@ergonauta
PL – najweselszym barakiem demoludów;
w 1988 pojechaliśmy autokarem na turniej koszykówki do Sibiu (Siedmiogród) w Rumunii.
1/ ZSRR – jechaliśmy przez tereny należące przed 2 wojną do PL (trasa Lwów – Czerniowce)
opowieść na inną okazję – bo długo by trzeba opowiadać, jak wstrząsnęło nami to co zobaczyliśmy/przeżyliśmy
2/ Rumunia – Sibiu
turniej organizowała drużyna, której patronował Zięć samego Wodza (tak! Ceaușescu); z tego tytułu, wydano na naszą cześć w hotelu uroczystą kolację oraz coś w rodzaju dyskoteki; od razu zapowiedziano, że impreza ma oficjalne zezwolenie na trwanie do godziny 20-tej (ósmej wieczorem);
o godzinie 20.01 do hotelu weszła ekipa w mundurach – 5-6 ludzi z bronią automatyczną i psami; sprawdzali czy zostało zgaszone światło w sali bankietowej, wyłączona muzyka itd.;
jeszcze raz – to było „miasto” i impreza dla gości z „bratniej” zagranicy, w którym rządził Zięć samego Wodza Rumunii!

@Jan Rudziński
może ten cytat rzuci nieco światła na postawione pytanie (cytowana wcześniej Historia Czechosłowacji):
„W 1879 r. wprowadzono język węgierski jako obowiązkowy do szkół podstawowych. […]
W latach 1893-1894 na około 50 000 uczniów szkół średnich jedynie 3% wykazywało język słowacki jako język ojczysty.
Na początku XX w. zaledwie 1/6 uczniów Słowaków chodziła do szkół ze słowackim językiem wykładowym.”
@Abuzywny_Klaun
wow – ja doceniam wyjątkowość zapamiętania tak niszowych (?) treści – serio – ilu nas może być?

@
nie wchodząc w polemikę, to myślę, że sytuacja małżeńsko-dziecięca, będzie podobna we wszystkich byłych demoludach – zapaść (szybsza lub wolniejsza, ale w jednym, wiadomym kierunku); w ubiegłym roku media v CR już mogły tworzyć treści (dane za rok 2024):
„V Česku se za poslední rok narodilo pouze 84 tisíc dětí, tedy nejméně od dob Marie Terezie. „

@swoboda obyczajowa
Jest jeszcze jeden trop – otóż z racji uprawiania sportu pół-zawodowo,
Spotykałem się z opisami/opowieściami środowiskowymi, że kobiety w Czechach są „łatwe”/chętne (podobnie jak niewiasty z NRD). Powodem miał być niski stopień aktywności lokalnych mężczyzn.
Podobne opowieści słyszałem wśród Polaków z ekip na budowach eksportowych w Czechach.
Z tym, że w obu przypadkach, należy brać poprawkę na to, że w środowiskach mocno nasyconych facetami, gawędziarskie „sukcesy i podboje” są podstawą/elementem tworzenia pozycji w grupie.
Czy to możliwe, że ta obiegowa i dotycząca wąskich w sumie środowisk (?) „gawęda”, mogła być podstawą do tych masowych (?) projekcji o czeskiej swobodzie obyczajowej?

@ergonauta
a myślałem, że znam wszystkie grzechy polskiego kościoła!
doszedł jeszcze jeden – że nas spętał i ograniczył obyczajowo jednak!
nie zdawałem sobie z tego sprawy – bo jako młodziankowi, nie w głowie mi były swobody obyczajowe, a w wieku nastoletnim, kościół istnieć przestał (dla mnie),
więc i swobód nie mógł ograniczać;
salka i główne prawdy wiary (czy cuś?) – ależ nostalgicznie zadzwoniło z tym opisem duszy; pewnie uczyliście się z takiej cienkiej, wyblakło różowo-szarej książeczki (pt.katechizm) formatu A6? ja nawet dostałem to bierzmowanie, ale to już był taki wiek, że ksiundz nie egzekwował za wiele, bo by nie było kogo bierzmować; ale wcześniej (komunia?) – to tłukło się na pamięć te bzdety z katechizmu;
ależ mię irytuje, żeśmy ten kościół tak zlekceważyli w jego destrukcyjnej roli po roku 89!!!

@WO
dorosła katolicka religijność godząca lanie żony, kochanki, alkohol itd. – tak, to jest znany mi model religijności;
nie wiem czy dobrze zrozumiałem określenie „pieprzenie”, ale to co napisałem, to był skrótowy opis procesu: najpierw przy zerowej podmiotowości rodzice zapisują na religię, karzą chodzić w niedziele do kościoła (chociaż sami nie są skrupulatnymi w tej materii), potem zaczynasz szukać jakichś pretekstów zdrowotnych/szkolnych, żeby nie iść w niedzielę (i okazuje się, że piorun nie strzela w ciebie), następnie przez 6 miesięcy w państwowym prewentorium – nie ma tematu religii w ogóle (pioruny i karcąca ręka boga dalej się nie ujawnia), dalej przeprowadzka, i w budowanym kościele jest w środku mało miejsca, więc stojąc na zewnątrz przegadujesz mszę z kolegą + kiedy tylko się da to odpuszczasz niedzielne msze, przychodzi czas liceum, i inne wyzwania niż nauka religii są ważne, ale dociągasz do bierzmowania, bo nawet koledzy mówią, że się to „opłaca”
(w razie ślubu kościelnego) = i tak w 2 klasie liceum kończy się edukacja religijna – pioruny nie strzelają, ale w tym wieku to już masz na to wywalone; szczególnie, że rodzice też są okazjonalnymi gośćmi w kościele, a twój kontakt z rodzicami w liceum jest już bardzo powierzchowny; następna wizyta w kościele – to jakieś akcje czytania opozycyjnych tekstów przez artystów z samej Warszawy ( po stanie wojennym); i jasne – dla świętego spokoju wobec teściów był ślub kościelny, ale w ramach absolutnego decorum – żadnego chodzenia na msze itd. (a miałem kolegów, którzy na studiach w jakich duszpasterstwach akademickich się realizowali); więc jako dziecko powierzchownych katolików – z czystym sumieniem mogę napisać, że w kościół przestał dla mnie istnieć (stopniowo się to działo + nie miał realnego wpływu na moje życie – np. w sensie moich ograniczeń „obyczajowych”)

@grendel
też do głowy przyszedł mi od razu Kundera,
ale raz, że to emigrant, więc w myśl przedstawionego wcześniej kanonu, kto jest „prawdziwym” Czechem – trochę się Kundera nie liczy (żartobliwie rzecze ujmując);
dwa, że niewątpliwie – pasuje jako potwierdzenie tezy, o „nieśmiertelnej trójcy”:
Plastic + People + Universe – czyli wyjątku potwierdzającego regułę; opisy namiętności u innych czeskich pisarzy były jednak dużo grzeczniejsze niż u Kundery, jak np. u Škvoreckiego – którego każdemu można polecić jako świetne źródło wiedzy o Czechach, których w zasadzie już nie ma (szczególnie ciekawe są analogie losów bohaterów w czasach Protektoratu oraz „komunizmu”);
dla mnie to była inspiracja, żeby szukać źródeł „uległości” Czechów wobec systemu komunistycznego właśnie w tym, co działo się w czasie 2 wojny
@WO
nu jak można takie młodzieńcze wzmożenie literackie wylewać razem z kąpielą?
nu jak?
ja się tyle nie napisałem, pewnie od czasów prac seminaryjnych 100 lat temu!
a na co dzień nie zajmuję się piśmiennictwem, to i potknięcia się trafiają
@monday.night.fever
Maty Hari lekkich obyczajów – trochę grozą zawiało – ale na szczęście każdy wierny małżonek może teraz spokojnie oddychać
@harce u biskupa
w mojej grupie na studiach poznałem niedoszłego księdza, człowieka głęboko wierzącego, który odszedł po 3 roku seminarium (!) + uznał, że przywróci mnie na łono kościoła (nie był skuteczny), a dodatkowo – przyjaźniliśmy się;
pomagałem więc np. przyjacielowi przy przeprowadzce(do innej parafii) księdza z którym mój kolega w „technikum” pobierał nauki (tak alumni nazywali seminarium);
człowiek ów został księdzem, ponieważ było to gorące marzenie jego matki – w zamian dostał Fiata 132 Mirafiori z pewexu; niestety, oprócz aut, kochał ów człowiek również niewiasty i powodem przeprowadzki, była niespodziewana ciąża jednej z jego parafianek; to była jedna z wielu okazji, kiedy mogłem zobaczyć z bliska i na własne oczy, praktyczną i bardzo pouczającą część posługi kapłańskiej w Polsce.

@Wojciech Czaplinski
a czym objawia się ten dystans Czechów do siebie, którego to powinniśmy im zazdrościć?

@Wojciech Czaplinski
we Wrocławiu stoi od jakiegoś czasu potwornie brzydki pomnik Chrobrego;
nie zastanawiałem się na co dowodem może być to, że ten pomnik istnieje, bo jego brzydota uniemożliwia mi zebranie myśli na jego temat (ale i tak rzadko jestem w okolicy tego pomnika, a jak już jestem, to staram się nie patrzeć; ot- stanął sobie brzydki pomnik – trudno nich stoi – cóż realnie mogę na to poradzić?)
Czesi/Černý – pytałem, bo chciałem się czegoś nowego o Czechach dowiedzieć, więc trudno mówić o zadowoleniu, bo to nieadekwatne do meritum.
Można też rozważyć taką możliwość: rzeźby Černego to forma promocji miasta; to jest zdanie w języku czeskim, dzięki któremu łatwo da się sprawdzić, czy turystyka to ważna dziedzina gospodarki w Czechach:”Praha v loňském roce (2025) přilákala 8 271 962 turistů.”

@ergonauta
jak dla mnie ważna informacja uzupełniająca:
Jan Švankmajer – ma 91 lat (ur.1934)
Jan Saudek – mo 90 lat (ur.1935)
to wg mnie ludzie, którzy mieli szczęście, nie stać się produktami w pełni rozwiniętego systemu totalitarnego (choćby początek edukacji – do roku 48 – ważny okres w edukacji człowieka);
David Černý – ur.1967 – idealnie wpisuje się w istnienie wyjątków;
zapytam tak – czy dzisiejsze Czechy, 35 lat po upadku sytemu mają kogokolwiek porównywalnego do Hrabala/Kundery itd. – np. w dziedzinie literatury?
Czy np. w filmie – kogoś porównywalnego do Miloša Formana (ur.1932)?

@Korba
trzymając się przykładu Barei – rozumiem, że interwencje cenzury to przejaw demokracji? jest jasnym, że systemy działały w różny sposób i miały różne efekty, ale istota rzeczy – brak cech demokracji – całkowity to wspólny mianownik;
btw – Bareja w „normalnym kraju” byłby człowiekiem sukcesu, a zamiast tego środowisko filmowe traktowało go z pogardą, która miała realny wpływ na jego pracę i życie
@janekr
celne,
ale pod ten opis, zmieniając tylko potrawy, można podstawić dowolny kraj wychodzący z ubóstwa i niedostatku; to ładnie widać dziś np. w Chinach lub w Polsce; 30-40 lat temu osoby z nadwagą były nieliczne

@kmat
to napisałem nt „emigracji” – więc mam wrażenie, że wpisuje się w Twój komentarz:
>w zasadzie jedynie życie/mieszkanie w danym kraju daje możliwość zbliżenia się do poznania innej nacji, ale nie każdy ma szansę/możliwość/chęć wykorzystania takiej opcji<
@Korba
@totalitaryzm
chodzi skrótowy opis (nie piszemy pracy naukowej tutaj) systemu sprawowania władzy w latach 1945-1989 w krajach byłego bloku wschodniego; jeżeli nie mam racji, to z chęcią dowiem się z jakim systemem mieliśmy do czynienia np.w czasach PRL-u?
tylko sugeruję, żeby nie pogrążać się w polemiczne niuanse (moje zdanie jest mojsze), ale starać się znajdować cechy istotne dla budowania interesujących konkluzji
@Bareja
polecam film dokumentalny „Wszystkie role Stanisława Barei” (2021), który pokazuje z czym borykał się Bareja;
dla mnie osobiście, to Bareja był talentem na miarę światową w dziedzinie komedii, takim samym jak np. Mel Brooks;
realia PRL-u – brak "szacunku" i wpływów w środowisku filmowym skutkował realnymi ograniczeniami w możliwościach i sposobie tworzenia filmów;
a to, że po latach widać wybitność Barei na tle wpływowych filmowców, którzy z niego szydzili – tylko pogłębia poczucie niesprawiedliwości jaka go spotykała;
pomijam, że dla każdego człowieka – ocena pracy, jaką słyszy od innych ludzi z branży, jest zawsze istotnym elementem życia

@ergonauta
według obowiązującego w PRL-u prawa – wszystkie (skrót) książki, filmy, „wystąpienia publiczne” podlegały cenzurze; nie ma sensu wchodzić w niuanse = chodzi o istnienie narzędzia, które mogło skutecznie zabronić publikacji/wystąpieniu/prezentacji; czy zawsze było tak samo rygorystyczne – nie ma znaczenia;
@Piotr Kapis
rozumienie wypowiedzi innych ludzi, których języka nie znamy/znamy pobieżnie:
mnie wieloletnie kontakty z Chińczykami nauczyły jednego – że kluczowym jest ustalenie, co naprawdę chce przekazać rozmówca, a nie to, co mnie się wydaje, że on mówi; niby oczywistość, ale niezliczoną ilość razy przekonałem się o tej prawdzie; w knajpie szansa, że błędnie rozumiem rozmówcę, ma z reguły niewielkie konsekwencje; ale w biznesie na przykład – to może przynieść wymierne i wysokie straty finansowe; pomijam, że często ludzie posługujący się tym samym językiem, należący do jednej nacji – mogą mieć problemy w prawidłowym sformułowaniu tego co chcą przekazać, lub słuchacze niewłaściwie interpretują to co słyszą;
– oglądanie czeskich/obcych filmów/czytanie literatury – jest po prostu bardzo niedoskonałym narzędziem do formułowania generalizacji – tylko tyle;
– wspólne wartości – jasne, to dlatego czułem się tak totalnie „samotny”/wyizolowany przez wiele lat pobytu w Chinach;
na marginesie – Słowacy są zdecydowanie bardziej otwarci na spontaniczne. niezobowiązujące kontakty z nieznajomymi niż Czesi; są też weselsi i bardziej chętni do zabawy; może dlatego, że piją wino (częściej/więcej), a nie piwo? (bardzo ładny łańcuch stereotypów)

@Piotr Kapis
Ja się nie czuję po prostu Polakiem. Jestem Warszawiakiem, Polakiem, Europejczykiem, obywatelem planety Ziemia, z układu Sol. Bliżej mi do ludzi z innych krajów którzy wyznają podobną etykę, niż do jakiegoś polskiego Konfederaty = czego Tobie i wszystkim tu obecnym życzę (lub gratuluję)

@embercadero
Węgierskość w ramach SK
bo tak jak wcześnie Słowacy byli madziaryzowania (do 1918), tak później poszło w drugą stronę, i znam Słowaków, którzy poznali węgierski w rodzinnym domu, ale w ogóle się z tym do roku 89 nie wychylali
SK -to skomplikowane: tak ładna ilustracja: człowiek urodzony na Słowacji, jego pierwszy język to węgierski (dom), ale w szkole – słowacki (żeby nie dokuczali, zresztą węgierski w szkole – bezużyteczny); ale dobre studia i kariera = Praha, więc praca nad eliminacją akcentu słowackiego = język czeski;
Wszystko w ramach 1 państwa i systemu totalitarnego CSFR w zaledwie 25 lat życia;
nawet nie próbuję się zastanawiać z jakim terapeutą trzeba by się spotykać, żeby to naprostować;

@ ale Spielberga to należy szanować

@WO
ok – komunikat zrozumiałem;
pytanie – jakim więc określeniem, należałby się posłużyć, aby opisać system władzy
w krajach byłego bloku wschodniego?

@ totalitaryzm
dziękuję za życzliwe doprecyzowanie;
@WO
Tytułem wyjaśnienia – zdaje się, że ten fragment mojej wypowiedzi tak strigerował innych komentujących:
„przez 40 lat totalitaryzmu kraje/narody/społeczeństwa bloku wschodniego”
1/ chciałem napisać swego rodzaju „podsumowanie” różnych poruszonych aspektów dyskusji;
Absolutnie nie przyszło mi do głowy, że znajdzie się tylu „oburzonych”, i rozwinie się analiza pojedynczych aspektów działania systemu władzy w PRL-u.
A później „pogrążałem” się tylko – bagatelizując próby tłumaczenia mi, czym były i jak działały DKF-y (symbolicznie i skrótowo).
Bo za ciekawe/interesujące uważam rozważania natury problemowej, próby spojrzenia/sformułowania syntezy, albo chociaż uświadomienia sobie, że możliwe jest inne spojrzenie.
2/ w rozmowie z kimś piśmiennym, z mojego pokolenia, nie użył bym określenia „totalitaryzm”, tylko kolokwialnego:„za komuny”;
ale w wypowiedzi piśmiennej – nie lubię tego słowa, bo zawłaszczyło je prawactwo, robiąc z niego dowolnie stosowaną inwektywę.
Btw – moją „czujność” dodatkowo uśpiło to, że w j.czeskim powszechnie stosuje się frazę: „Období „totáče” (totality)”.
3/ książki
Najbardziej zaskakujący/ciekawy (dla mnie) uważam zaś wniosek, że nie czytałem biografii Lema. Otóż czytałem.
Nie mam natomiast cechy/właściwości, o której tutaj wspomniano wcześniej – zapamiętywania „wszystkiego” co się przeczyta. Literalnie wszystkiego.
Dodatkowo – w trakcie dyskusji nie skupiałem się nad nieistotnymi (dla mnie ) szczegółami (jak działała cezura i dlaczego nie-totalitaryzm).
Jako animowany łoś z internetu, nie mam powodu się chwalić/udowadniać za wszelką cenę tego co przeczytałem.
Opisuję to, żeby zilustrować jak różne wnioski mogą wypływać z tego co jest napisane w komentarzach.
Więc nawet jeżeli to co piszę sprawia wrażenie, że się „mądrzę” (my bad) i nie czytam książek (tylko gawędzę jak Szwejk) – wniosek jest fałszywy.
A ponieważ jestem animowanym łosiem – jakoś dam radę dalej z tym żyć.
4/ nawet stworzyłem komentarz, w którym opisałem zbiór cech wspólnych dla systemów istniejących w byłych „demoludach”;
I wszystkie te cechy wspólne miały charakter „totalny”.
Ale sobie opuściłem – bo uznałem, że nie muszę za wszelką cenę pokazać, że mam rację + znów by wyszło, że się mądrzę.